Alles over PFAS in Gent

Grond

Sinds juni 2021 was PFAS-vervuiling regelmatig in het nieuws. Hoe zit het met het grondgebied in Gent? Volg de laatste stand van zaken op deze pagina. 

Laatste update 25 maart 2022 

Rond de voormalige brandweerkazerne in de Academiestraat worden tijdelijke veiligheidsmaatregelen ingevoerd. Over de eerste resultaten rond brandweerpost Oost in de Peter-Benoîtlaan zijn we voorzichtig positief. De OVAM plant ook onderzoeken op brownfieldsites Tondelier en Nekkersputstraat. 

Wat ging vooraf?

Over welke sites weten we intussen meer?

De Stad Gent gaf een aantal terreinen door waar in het verleden mogelijk fluorhoudend blusschuim werd gebruikt. Op 6 terreinen heeft de OVAM intussen bijkomend bodem- en grondwateronderzoek uitgevoerd, waarvan de resultaten intussen gekend zijn.

Wondelgem Viaductstraat Wondelgem Heinakker - Gentbrugge Peter Benoitlaan - Gent Warmoezeniersweg - Mendonk Sprendonkstraat 17 - Academiestraat

Wondelgem Viaductstraat

De parking van de begraafplaats in de Viaductstraat was een voormalig oefenterrein van de brandweer. In juli adviseerde het Agentschap Zorg en Gezondheid om hier een zone in te voeren met tijdelijke veiligheidsmaatregelen.

Het advies

Alle bewoners die binnen een zone van 100 meter wonen, kregen in juli 2021 een bewonersbrief.  Aan hen werd gevraagd om in afwachting van het onderzoek voorzichtig te zijn met groenten, eieren en putwater uit eigen tuin, zoals aanbevolen door Vlaanderen.

Het onderzoek

Ondertussen voerde OVAM bodemonderzoeken uit om na te gaan of er effectief PFAS in de bodem en het grondwater zijn terechtgekomen. De resultaten van dit onderzoek werden begin januari 2022 doorgestuurd naar de Stad Gent:

Rond de parking van de begraafplaats in de Viaductstraat is er zo goed als geen PFAS-verontreiniging terug gevonden.

Bewoners werden begin januari 2022 per brief op de hoogte gebracht.

Bodemonderzoek Viaductstraat

Bekijk het rapport PDF (6.47 MB)

Wondelgem brandweerpost (Heinakker 29)

Ook op de brandweerpost in Wondelgem werd in het verleden mogelijk fluorhoudend blusschuim gebruikt. In juli adviseerde het Agentschap Zorg en Gezondheid om ook hier een zone in te voeren met tijdelijke veiligheidsmaatregelen.

Het advies

Alle bewoners die binnen een zone van 100 meter wonen, kregen in juli 2021 een bewonersbrief.  Aan hen werd gevraagd om in afwachting van het onderzoek voorzichtig te zijn met groenten, eieren en putwater uit eigen tuin, zoals aanbevolen door Vlaanderen.

Het onderzoek

Ondertussen voerde OVAM bodemonderzoeken uit om na te gaan of er effectief PFAS in de bodem en het grondwater zijn terechtgekomen. De resultaten van dit onderzoek werden begin januari 2022 doorgestuurd naar de Stad Gent:

Uit de resultaten van de grondwater- en bodemstalen blijkt dat het terrein verontreinigd is met PFAS. Daarom vraagt het Agentschap Zorg en Gezondheid aan de Stad Gent om de bestaande veiligheidsmaatregelen binnen een zone van 100 meter te verstrengen, en om ook beperkte maatregelen in te voeren voor een zone van 500 meter.  Aan de bewoners wordt gevraagd om geen groenten en eieren uit eigen tuin te eten, en voorzichtig te zijn met het water van een grondwaterput.

Er is bijkomend bodemonderzoek nodig om de verontreiniging verder in kaart te brengen en de maatregelen bij te sturen. Het is nog niet gekend hoe lang dit zal duren. De Stad Gent vindt het belangrijk dat dit niet blijft aanslepen. We volgen de situatie van dichtbij op en brengen alle bewoners op de hoogte zodra er iets verandert.

Bijkomend onderzoek

In dit dossier zijn er veel betrokken partijen. Zo zijn er bijvoorbeeld plannen om op die plaats een fietsbrug te bouwen. Daarom voorzien we de komende maanden bijkomend onderzoek, wat zal helpen om een indicatie te krijgen over de verspreiding van de verontreiniging. Op basis van de resultaten en in overleg met de OVAM bekijken we hoe het dossier verder verloopt.

Bodemonderzoek Heinakker

Bekijk het rapport PDF (7.61 MB)

Gentbrugge brandweerpost Oost (SANTO, Peter Benoitlaan 78)

In juni 2021 werd Brandweerpost Oost door de Vlaamse Regering, via het Agentschap Zorg en Gezondheid, niet beschouwd als een plaats met een verhoogd risico. Vooral omdat er vroeger geen brandblusschuim werd gebruikt, het werd er enkel bewaard. Er werd dus niet met schuim geoefend. 

Het onderzoek

Gelet op het gebruik van de site en de ligging in een woonwijk vroeg de Stad Gent toch om bijkomend advies. Daarom nam de OVAM grondwater- en bodemstalen. Daaruit blijkt dat het terrein toch verontreinigd is met PFAS.

Het advies

Daarom vraagt het Agentschap Zorg en Gezondheid nu aan de Stad Gent om rond het terrein tijdelijke veiligheidsmaatregelen in te voeren.

Alle bewoners werden in januari 2022 op de hoogte gebracht met een bewonersbrief. Aan de bewoners wordt gevraagd om geen groenten en eieren uit eigen tuin te eten, en voorzichtig te zijn met het water van een grondwaterput.

Eerste afperkend onderzoek

Sogent gaf, in overleg met de stad, opdracht aan een bodemsaneringsdeskundige om zo snel mogelijk de verontreiniging in kaart te brengen. Die plaatste een aantal peilbuizen om het grondwater te onderzoeken. Bijkomende bodemstalen gaven een beter beeld over de verontreiniging in de toplagen.

Uit de resultaten blijkt dat de vervuiling grotendeels beperkt blijft tot de site zelf, en mogelijk enkele woningen vlakbij. Er volgt nog een bijkomende onderzoeksfase om de resultaten te verfijnen. Alle nieuwe waarden zijn lager dan het hoogste resultaat van het verkennend onderzoek (110 µg/kg DS PFOS). Voorlopige studies geven aan dat een dergelijke waarde bij een siertuin geen aanleiding tot risico geeft. We volgen dit verder op.

Daarom worden de tijdelijke veiligheidsmaatregelen nog niet aangepast: we wachten op de laatste resultaten (vermoedelijk april). We wachten ook op de richtlijnen van de OVAM en het VITO voor de interpretatie van PFAS-verontreinigingen. Die richtlijnen worden in april-mei verwacht. Pas als die gekend zijn, kan de bodemsaneringsdeskundige een verslag opmaken. Bij dit ‘beschrijvend bodemonderzoek’ hoort een risicoanalyse. Pas dan zullen we zeker weten of een bodemsanering nodig is.

Bekijk het Onderzoek Grondwater en het Onderzoek Vaste deel.

Bodemonderzoek Peter Benoitlaan

Bekijk het rapport van de OVAM PDF (11.35 MB)

Gent Oefenplaats brandweer (Warmoezeniersweg 20, vlakbij Kristallijn)

Eind augustus 2021 nam de OVAM bodem- en grondwaterstalen op deze locatie, op vraag van de Stad Gent. De resultaten van dit onderzoek werden begin januari 2022 doorgestuurd naar de Stad Gent:

Rond de Warmoezeniersweg 20 is er een zeer beperkte PFAS-verontreiniging gevonden. Er zijn geen veiligheidsmaatregelen noodzakelijk.

Bodemonderzoek Warmoezeniersweg

Bekijk het rapport PDF (4.92 MB)

Mendonk Brandweerschool Paulo Mendonk (Sprendonkstraat 17)

Naast deze 4 locaties was er ook op de brandweerschool te Mendonk een mogelijk risico aanwezig, omdat het gaat om een brandweerschool waar mogelijk fluorhoudend blusschuim werd gebruikt.

Het advies

Aangezien er rond deze locatie geen bewoning aanwezig is, was het niet nodig om daar een no-regret zone in te stellen. In juli 2021 nam de OVAM bodem-en grondwaterstalen op deze locatie.

De resultaten

De resultaten van dit onderzoek werden begin januari 2022 doorgestuurd naar de Stad Gent:

Rond de brandweerschool in Mendonk is er PFAS-verontreiniging teruggevonden. Er is geen bewoning in de onmiddellijke omgeving, bedrijven worden eerstdaags op de hoogte gebracht.

Bodemonderzoek Mendonk

Bekijk het rapport PDF (12.72 MB)

Bodemonderzoek voormalige brandweerkazerne Academiestraat

In juni 2021 werd deze site niet beschouwd als een locatie met verhoogd risico. Er zouden geen brandoefeningen hebben plaatsgevonden en bovendien was de volledige site opnieuw ontwikkeld.

Het onderzoek

In juli 2021 liet de OVAM stalen nemen en bezorgde ze aan de Stad in februari 2022. Het Agentschap Zorg & Gezondheid adviseerde toen om tijdelijke veiligheidsmaatregelen in te voeren.

Enkel het grondwater werd onderzocht. Daaruit bleek een beperkte verontreiniging met PFAS. Omdat de omvang nog niet in kaart werd gebracht, bestaat de kans dat er op een andere plaats meer vervuiling in de grond zit.

Het advies

Tijdens een plaatsbezoek stelde de Dienst Milieu en Klimaat vast dat de site volledig over nieuwe verhardingen en grasmatten beschikt. Er zijn geen grondwaterputten. Voor de bewoners van de nieuwe ontwikkeling is er dus geen risico.

Op 25 maart 2022 brachten we de omliggende bewoners van de site per brief op de hoogte. Het is namelijk niet uitgesloten dat de PFAS-verontreiniging zich heeft verspreid.

Het Agentschap Zorg en Gezondheid beveelt rond deze site tijdelijke veiligheidsmaatregelen aan. Deze zijn minder ingrijpend dan op bepaalde andere sites, omdat de verontreiniging minder ernstig is.

Het vervolg

De OVAM duidde een onderzoeksplichtige aan om tegen de zomer van 2023 het bijkomend onderzoek uit te voeren. Aangezien de Stad geen betrokken partij is, hebben we weinig inspraak in de uitvoering van het bijkomend onderzoek.

Bodemonderzoek Academiestraat

Bekijk het rapport PDF (10.03 MB)

Overzicht van alle sites

Een overzicht van alle terreinen die de Stad Gent inventariseerde in de eerste fase.

Locatie Site Kans op gebruik PFAS-houdend brandweerschuim * Stand van zaken

Academiestraat 2

Vroegere hoofdkazerne

Laag Stalen genomen in juli 2021. No-regret zone maart 2022.
Roggestraat 70

Huidige hoofdkazerne

Laag Nog geen stalen genomen
Rodehuizekaai 1 Post Noord (buiten dienst) Hoog - geen bewoning, geen maatregelen Nog geen stalen genomen
J.F Kennedylaan 25 Post Noord 2 (buiten dienst) Laag Nog geen stalen genomen
Poolse Winglaan Post Zuid (buiten dienst) Laag Januari 2022: op de planning voor bodemstalen
Kortrijksesteenweg 1100 Post Expo Laag - geen oefeningen Nog geen stalen genomen
Peter Benoitlaan 157 Post Oost (De Porre), buiten dienst Laag - enkel opslag, geen risico's verwacht

Bodemstalen door OVAM: augustus 2021

Advies no-regret door AZG: januari 2022

Bijkomend bodemonderzoek Stad Gent: januari 2022

Maart 2022: eerste resultaten gekend, voorzichtig positief, bijkomend onderzoek nodig
Warmoeziersweg 20 Oefenplaats (dichtbij Kristallijn) Hoog - bij navraag geen risico’s verwacht naar omgeving Bodemstalen door OVAM: augustus 2021, geen maatregelen nodig
Viaductstraat 12 Oefenplaats (parking begraafplaats) Hoog  Bodemstalen door OVAM: augustus 2021, geen no-regret nodig
Heinakker 29 Post Wondelgem (buiten dienst)

Laag op basis van omschrijving (geen oefenplaats).

Toevallig recent bodemstaal dichtbij met PFAS (nav geplande fietsbrug) – op basis hiervan toch no-regret zone

Bodemstalen door OVAM: augustus 2021,

Advies januari 2022: verontreiniging vastgesteld: no-regret zone uit te breiden

Een eerste reeks bijkomende stalen gepland in maart-april 2022.

Sprendonkstraat 17 Brandweerschool Paulo Mendonk Hoog op basis van gebruik. Gezien oefeningen op specifieke locatie met opvang in een bekken en ligging in industriezone geen no-regret maatregelen ingevoerd.

Bodemstalen door OVAM: juli 2021.

Advies januari 2022: verontreiniging vastgesteld: no-regret zone uit te breiden
Rigakaai 1 Ligplek voormalige brandboot Roeland Hoog op basis van gebruik. Gezien locatie geen no-regret zone ingevoerd

Ovam neemt stalen in eerste kwartaal 2022.

Na screening door de OVAM: niet nodig om verder te onderzoeken.

Nieuwescheldestraat 17 Oefenplaats Hoog op basis van gebruik. Geen no-regret nodig gezien afstand tot bewoning. Nog geen stalen genomen
Merendreesesteenweg Voertuigbrand Bestaande – beperkte brand, weinig schuim gebruikt. De OVAM meldde in maart 2022 dat het dossier zal onderzocht worden.
Tondelierlaan Brownfield Tondelier site N.v.t. in juni 2021 28/02/2022: OVAM meldde start opdracht screening op PFAS
Nekkersputstraat Brownfield Libert site N.v.t. in juni 2021 25/02/2022: OVAM meldde start opdracht screening op PFAS

 

* Beoordelingen in juni 2021

 

In het havengebied (industrie) zijn er enkele sites waar in het verleden een stevige brand heeft gewoed, deze werden ook opgelijst en aan de OVAM bezorgd. Vooralsnog is daar geen bijkomende informatie over gekend.

De OVAM is nog volop bezig met het screenen van sites overal in Vlaanderen uit de eerste fase. Het onderzoeken van alle mogelijke locaties uit de tweede fase zal vermoedelijk nog meerdere jaren duren. Het stadsbestuur volgt de ontwikkelingen op de voet.

 

Veelgestelde vragen