zicht op woonboten langs de Schipperskaai
zicht op woonboten langs de Schipperskaai

Tijdslijn Oude Dokken

De Oude Dokken is een stadsvernieuwingsproject dat zijn start kende in 2004. Hier kan je lezen wat er allemaal al vooraf ging.

tijdslijn

2004

Het toenmalige AG SOB (nu sogent) lanceert de Stedenbouwkundige wedstrijd ‘Stadsontwerp voor het projectgebied Oude Dokken’ met als doel een visie op de ontwikkeling van de Oude Dokken te creëren.

Het bureau OMA, Office for Metropolitan Architecture uit Nederland, wordt gekozen als laureaat voor het Stadsontwerp Oude Dokken. Zij presenteerden een “brochettemodel”, waarbij langsheen het water bebouwing wordt afgewisseld met groene publieke ruimtes. Het plan is nog altijd de basis voor de ontwikkeling van dit nieuw stukje stad.

Het brochettemodel van OMA is ondertussen alom bekend. Vanuit Frankrijk, Polen, Finland, Denemarken, … komen geïnteresseerde overheden en organisaties, studenten en senioren luisteren naar het verhaal van de Oude Dokken. Per boot, per fiets of te voet, iedereen krijgt de kans om de Oude Dokken te ontdekken.

2006

OMA verfijnt het stadsontwerp en voert hiervoor verschillende studies uit.

Er wordt een eindrapport ‘studie mobiliteitsaspecten Oude Dokken’ (Mober) opgemaakt.

Op 7 juni 2006 organiseert AG SOB samen met Stad Gent een eerste publieksmoment in het ICC en een tentoonstelling over het stadsontwerp in de Universiteitsbibliotheek, de ‘Boekentoren’.
2007

Het concept-voorontwerp Ruimtelijke Uitvoeringsplan (RUP) wordt goedgekeurd en Stad Gent start met de opmaak van het milieueffectenrapport (PlanMer).

Een ruimtelijk uitvoeringsplan is een plan waarmee de overheid in een bepaald gebied de bodembestemming vastlegt. Op basis van de stedenbouwkundige voorschriften die zijn opgenomen in het RUP, kunnen - eens het RUP is goedgekeurd - stedenbouwkundige vergunningen afgeleverd worden.

2008

Een jury onder voorzitterschap van de Vlaamse Bouwmeester duidt in maart het Parijse architectenbureau Feichtinger Architects aan voor de bouw van drie voetgangers- en fietsbruggen over het water.

De gebouwen rondom Houtdok werden in de zomer gesloopt.

2009

Het planMER wordt goedgekeurd op 28 januari 2009.

Op 21 maart 2009 komt voor het eerst de klankbordgroep Oude Dokken bijeen.

Op 9 juni 2009 start de rondvraag over het voorontwerp RUP Oude Dokken
2010

De gemeenteraad stelt op 22 maart 2010 het RUP 135 ‘Oude Dokken’ voorlopig vast.

In 2010 wordt een simulatie gemaakt van hoe de Oude Dokken er kunnen uitzien.

De eerste steen van de eerste fietsers- en voetgangersbrug over de Oude Dokken, aan het Stapelplein, wordt gelegd.

Website oudedokken.be gaat officieel online.

Van 10 mei tot 8 juli 2010 loopt het openbaar onderzoek over RUP 135 ‘Oude Dokken’

Begin augustus worden delen van de voormalige centrale van Inter-Beton gesloopt. Onder meer de gele kraan en enkele silo’s blijven behouden. Deze zullen later deel uitmaken van het park aan het Handelsdok.

Op 8 oktober opent het nieuwe Gentse stadsmuseum STAM. De Oude Dokken zijn de allereerste tentoonstelling in de zaal ‘Stad van Morgen’.
2011

Op 15 februari wordt officieel het startschot gegeven van de renovatiewerken aan de kaaimuur aan de oostzijde van het Handelsdok. Daarbij hoort de aanleg van een verlaagd wandelpad langs de kade en de bouw van 34 aanmeerplaatsen voor woonboten.

Na de aanpassingen volgend op het openbaar onderzoek stelt de Gentse gemeenteraad het RUP Oude Dokken definitief vast.

De toekomstige bruggen en kaaien in de Oude Dokken krijgen een naam. De activiteiten van vzw DOK gaan van start op de terreinen aan de oostzijde van het Handelsdok.

Het RUP Oude Dokken is van kracht.
2012

Van 9 januari tot 8 maart loopt het openbaar onderzoek over het Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan ‘Handelsdokbrug’.

Op 12 januari lanceert het AG SOB het selectiedossier ‘Wonen aan de Schipperkaai‘. Daarmee start de zoektocht naar een private partner voor de ontwikkeling van de oostzijde van het Handelsdok. De geselecteerde partner zal instaan voor de bouw van ongeveer 350 woningen en de aanleg van 2 zones voor woongroen, privaat groen en straten in de verschillende bouwvelden.

De buitenzone van DOK gaat opnieuw open voor een nieuw zomerseizoen.

Op 30 juni nemen de buurtbewoners de Bataviabrug, dat is de eerste van 3 fietsers- en voetgangersbruggen, in gebruik. Dat wordt gevierd met een nachtelijk voorstelling van de film Jaws. Toeschouwers kijken toe vanop bootjes op het water.

Het Gentse collectief Smoke & Dust neemt voor 5 jaar zijn intrek in het oude fabrieksgebouw naast de blauwe kraan. Opnieuw een mooi voorbeeld van tijdelijk ruimtegebruik.

Officiële opening van de oude grindbakken, vlakbij de blauwe kraan aan Dok Noord. Zij krijgen een tijdelijke recreatieve invulling.

2013

De plannen voor een duurzaam kantoorgebouw aan het Oktrooiplein worden aan het brede publiek voorgesteld.

De derde zomer van DOK gaat van start.

De renovatie van de kaaimuren aan het Houtdok  gaat van start. Rondom het hele dok worden de twee rijen van bakstenen bogen hersteld. De ruimte tussen beide rijen wordt vervolgens als een open wandelgalerij aangelegd. Aan de waterzijde van de bogenrijen komt een nieuwe promenade. Tegelijk wordt een deel van het water gedempt, waarna de Stad Gent dit stuk omtovert tot recreatieve zone, met strand, groen en moeras.

Honderd buurtbewoners, Gentenaars, vakmensen en andere geïnteresseerden debatteren tijdens een dialoogcafé over het toekomstige woonproject aan de Schipperskaai.

De verlaagde kade en de nieuwe aanmeersteigers langs het Handelsdok zijn klaar. Minster Hilde Crevits en schepen Filip Watteeuw heten de eerste woonbootbewoners officieel welkom.

Duizenden kinderen verwelkomen Sinterklaas aan de Schipperskaai.

Sogent (de nieuwe naam van AG SOB) legt de rangorde vast van de drie mogelijke partners voor de ontwikkeling van de Schipperskaai. DOK9000, het team rond projectontwikkelaars Re-Vive, Vanhaerents Development en Van Roey Vastgoed, komt als eerstgerangschikte uit de bus.

In de gebouwen van sogent gaat een expo over de Oude Dokken van start.

De kerstman brengt goed nieuws. DOK gaat nog drie jaar door!
2014

Tientallen Gentenaars planten hun kerstboom voor een jaartje langs Dok Noord, vlak bij de Dampoort. Dat is meteen de eerste activiteit in De Stadstuin, een nieuwe tijdelijke invulling in de Oude Dokken.

De werken aan het kantoorgebouw aan de Zwaaikom gaan van start. Het gebouw moet klaar zijn in het voorjaar van 2016.

Smoke & Dust opent de deuren van project 019. Onder die vlag vormt het Gentse collectief het oude fabrieksgebouw aan Dok Noord, net naast de blauwe kraan, vijf jaar lang om tot een artistieke ontmoetingsplek.

Meer lezen over Smoke & Dust.

Projectmedewerkers gaan met de dichte buren op stap rond het Houtdok. Deze wandeling is het eerste samenspraakmoment rond het toekomstige park aan de oevers van het Houtdok.

DOK begint er weer aan.

Sogent ondertekent de overeenkomst met cvba Schipperskaai voor de ontwikkeling van de bouwvelden langs de Schipperskaai.

Een week nadat de torenkraan op de werf van de Quantum Building dreigde om te vallen en zo het verkeer rond de Dampoort helemaal in de war stuurde, deelt de aannemer 80.000 Gentse sneeuwballen uit aan passanten en treinreizigers.

2015

Waterwegen en Zeekanaal NV en sogent beginnen met de renovatie van de kaaimuur langs het Achterdok.

De plannen van het toekomstige stadsgebouw, met crèche, lagere school en sporthal, worden officieel voorgesteld. Het ontwerp is van de hand van Xaveer De Geyter Architects (XDGA).

De aanleg van de wandel- en fietspromenade langs de Schipperskaai gaat van start.

De kennisgevingsnota van het milieueffectenrapport van de Verapazbrug wordt aan het publiek voorgesteld.

De Quantum Building, het kantoorgebouw aan de Zwaaikom, opent officieel de deuren.

De renovatie van de kaaimuren rond het Houtdok is klaar. Er ligt een wandelpromenade tussen de bogenrijen en aan de waterkant. Ook het hellend vlak om bootjes in het water te laten is er.
2016

Sogent ondertekent een samenwerkingsovereenkomst met bvba Adelaar Properties tot publiek-private samenwerking voor het deelproject Handelsdok West

Het zesde DOKseizoen gaat van start. Ook in De Stadstuin en bij 019 valt er deze zomer weer heel wat te beleven.

Een verkavelingsaanvraag voor deelproject Handelsdok West is ingediend door bvba Adelaar Properties en ontvangen, de verkavelingsaanvragen voor de bouwvelden Noord en Centraal zijn ingediend door cvba Schipperskaai en ontvangen.

De Schipperskaai is heraangelegd, de kranen zijn verhuisd.
2017

Voorjaar: stedenbouwkundige vergunningen ontvangen voor:

• Stadsgebouw           

• Deelproject aan de Schipperskaai: toren FAAR en meergezinnen woningen DEK

• Deelproject aan het Stapelplein: toren en meergezinnen woningen (palazzo)

• Heraanleg wijkpark Houtdok

 

In het voorjaar start de sanering aan de Schipperskaai en nog voor de zomer is de kaaimuur aan het Achterdok gerenoveerd.

2018

De hoogspanningsmasten naast de elektriciteitscentrale van EDF Luminus langs Dok Zuid en op de splitsing van de Koopvaardijlaan en de Afrikalaan zijn verdwenen. Het Gentse stadsontwikkelingsbedrijf sogent en netbeheerder Elia stonden samen in voor het ondergronds brengen van de leidingen. De kabels vertrekken nu vanuit de mast nabij de firma De Swaef langs de Afrikalaan en worden van daar, onder het dok heen, naar de andere kant van het water gebracht. Daar sluiten ze rechtstreeks aan op de installatie bij EDF. 

Het nieuwe park aan het Houtdok in Gent krijgt de naam ‘Kapitein Zeppospark’. Dat werd goedgekeurd door de gemeenteraad van 19 februari 2018.

De leden van de Klankbordgroep Oude Dokken, die bestaat uit bewoners uit de omliggende wijken en andere belanghebbenden, konden mee nadenken over de naamgeving. Het is een van de eerste keren dat dit gebeurde in een plaatsnaamgevingsprocedure.

In de Oude Dokken komen er in totaal ongeveer 30 nieuwe straten, kades, pleinen, parken en bruggen. Die krijgen allemaal een naam. Er is steeds een link met de locatie en het verleden van de site, zoals de haven, de scheepvaart en de overzeese handel. Veel namen in de aansluitende havenregio verwijzen naar dit verleden. De namen van de fietsers- en voetgangersbruggen en kades liggen al sinds 2011 vast. Ze verwijzen allemaal naar verre bestemmingen en havensteden: Bataviabrug, de toekomstige Verapazbrug en Matadibrug. De namen van de kades refereren deels naar de dokken zelf en deels naar de beroepen die met die dokken te maken hebben. De Schipperskaai, Achterdokkaai en Handelsdokkaai zijn daar voorbeelden van.

Hoe wordt de naamgeving gekozen?

De Oude Dokken is in dit geval bijzonder, omdat hier als een van de eerste keren de leden van de Klankbordgroep Oude Dokken werden betrokken bij de plaatsnaamgevingsprocedure, voor advies.

De eindbeslissing blijft bij de gemeenteraad. De Dienst Stadsarchief deed eerst juridisch correcte voorstellen. De leden van de Klankbordgroep Oude Dokken konden daaruit kiezen.

In samenspraak met het Stadsarchief werden zes naamcategorieën uitgewerkt (juridisch en historisch gezien correcte voorstellen), waaruit de klankbordgroep haar voorkeur kon geven. Deze naamcategorieën en terugkoppeling met de klankbordgroep werden vooraf voorgelegd aan en besproken op de Commissie Algemene Zaken in 2010.

Dit zijn de zes naamcategorieën waaruit de klankbordgroep haar voorkeur kon geven:

  • Scheepvaartberoepen
  • Scheepvaarttermen in verband met scheepsbouw, tuigage, navigatie en dergelijke
  • Verre bestemmingen en havensteden
  • Houtsoorten
  • Specerijen, kruiden en exotische producten
  • Fictieve figuren in verband met zee- en scheepvaart.

Voor de naamgeving van de parken koos de klankbordgroep de categorie fictieve figuren in verband met zee- en scheepvaart. Zo is de naam ‘Kapitein Zeppospark’ voorgesteld. Die past perfect bij deze locatie aan het water met zijn rijk en levendig verleden als haven- en doksite. Nu de naam principieel is goedgekeurd door de gemeenteraad, volgt een periode van openbaar onderzoek tot 4 april 2018 . In die periode kan iedereen bezwaren tegen de naam indienen. Indien dat niet gebeurt, kan de gemeenteraad na het openbaar onderzoek de naam definitief goedkeuren. Ook het advies van het Cultuurplatform wordt ingewonnen.

Op woensdag 20 juni arriveerden twee oude havenkranen van de firma Euroports in de Oude Dokken.

De grootste kraan, de ST1-kraan staat nu in het toekomstige Kapitein Zeppospark aan het Houtdok en zal dienst doen als uitkijkpunt van waaruit bewoners en bezoekers de volledige Oude Dokken tot aan de Dampoort kunnen overschouwen. De tweede, de Sobemai-kraan staat aan het noordelijk uiteinde van de Kleindokkaai, en is ook een uitkijkpunt, maar dan richting Voorhaven en Muide. Het spreekt voor zich dat dit uitzonderlijke transport van deze reuzen doorheen de haven en de stad niet onopgemerkt voorbij ging.

Spectaculair transport

Op woensdag 20 juni startte transportfirma ‘De Groote’ uit Lochristi met de voorbereiding van het transport van de kranen naar de Oude Dokken. Ter hoogte van het Sifferdok werd de bijna 70 meter hoge ST1-kraan op een varend ponton geplaatst en over het water naar de Oude Dokken getransporteerd. De dag erna wordt ook de Sobemai-kraan vanop het Grootdok richting Voorhaven en vervolgens richting Houtdok en Achterdok naar de Dokken vervoerd. Daar worden de kranen op het land gezet, en vervolgens met een speciale transportlader naar hun definitieve bestemming gebracht.

Kranen met een verleden

De zogenaamde ‘ST1-kraan’ (of stukgoedkraan) weegt 370 ton, dateert van 1983 en is de hoogste van het kranenlandschap in de Oude Dokken. De kraan was eigendom van Euroports in de Gentse haven, maar werd vorig jaar aangekocht door de Stad Gent. Ondertussen kreeg deze kraan al een schilderbeurt. De ST1-kraan heeft een hijsvermogen van maar liefst 35 ton, en heeft meer dan 30 jaar dienst gedaan bij Euroports voor het laden en lossen van zowel stukgoed als bulkgoederen.

Ook de ‘Sobemai-kraan’ is aangekocht van Euroports. Deze kraan dateert van 1988 en weegt 150 ton. De Sobemai-kraan is een hydraulische evenwichtskraan, gemaakt volgens een Belgisch patent. Deze kraan werkte snel en precies. Door het lage energieverbruik en de snelle behandeling van goederen had de evenwichtskraan een hoog rendement.

Het kranenproject in de Oude Dokken kan gerealiseerd worden dankzij de financiële steun van EFRO (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling). Maar ook de voorbije jaren heeft Europa al heel wat geïnvesteerd in de herontwikkeling van de Oude Dokken. Zo subsidieerde EFRO ook de renovatie van de kaaimuren langs het Houtdok en de historische bakstenen bogen die geïntegreerd zullen worden in het Kapitein Zeppospark, de renovatie van de kaaimuren en aanleg van de woonbootsteigers in het Handelsdok en de renovatie van de kaaimuur langs het Achterdok.

Kunstige kranen

In opdracht van de Stad ging illustrator Kathy De Wit creatief aan de slag met een eigenwijze en ‘Gentsche interpretatie’ van Lieven Tavernier van de Europese hymne, die zij op de ST1-kraan schilderde.

In de loop van 2019 krijgt de ST1- kraan nog een uitkijkplatform, zodat bewoners en bezoekers de Oude Dokken tot aan de Dampoort kunnen overschouwen. De Sobemai-kraan krijgt in de loop van 2019 nog een unieke make-over, waarbij de kraan ingezet zal worden als 3D-graffiti kunstwerk.

Het college van burgemeester en schepenen keurde op 18 oktober 2018 de naam ‘Melopee’ goed voor het stadsgebouw langs de Schipperskaai in de Oude Dokken

Melopee is een gedicht van de Antwerpse schrijver Paul van Ostaijen. Het beschrijft de tocht van twee vrienden in een kano en sluit dus mooi aan bij het verleden van het gebied als handelsdok. Het woord zelf betekent ook ‘klankgedicht’ en sluit in die zin mooi aan bij de muzische pedagogiek van de school.

De naam Melopee werd verkozen door alle nieuwe gebruikers van het stadsgebouw. Voortaan spreken we dus over:

  • stadsgebouw Melopee
  • Muzische Leerthuis Melopee
  • Kinderdagverblijf Melopee
  • STIBO Melopee
  • Sporthal Melopee

Meer lezen over het stadsgebouw Melopee.

2019

We vieren dat het stadvernieuwingsproject Oude Dokken 15 jaar bestaat.

Op vrijdag 25 oktober is het de officiële opening van het stadsgebouw Melopee.