‘Leerlingen zien groeien en trots zijn op zichzelf, dat is het mooiste wat er is’

Meer spreekkansen voor élk kind. Dat is de uitdaging waar Vrije basisschool De Krekel mee aan de slag ging. Joke Goossens, beleidsondersteuner en zorgcoördinator in het lager en Ilke Lagae, beleidsondersteuner en zorgjuf in het kleuter, vertellen hoe zij samen met het schoolteam spreekkansen centraal zetten, wat daarvoor nodig was en welke impact ze nu al zien. 

Hoe zouden jullie De Krekel omschrijven?

‘Onze school heeft een heel mooie mix aan leerlingen,’ vertelt Joke. ‘Heel divers, met wel wat kinderen in een kwetsbare situatie.’ Ilke: ‘We zijn een school voor iedereen, waar we iedereen welkom heten en waar iedereen kan leren.’

Wat was de aanleiding om rond spreekkansen te werken?

Verschillende leerkrachten gaven aan dat heel wat kinderen moeilijk tot spreken komen of zich verstoppen in de klas. ‘In eerste instantie deden we aan symptoombestrijding door kinderen die onzeker zijn meer te motiveren,’ zegt Joke. ‘Maar we begrepen snel dat preventief werken door onze manier van lesgeven aan te passen, de betere aanpak is.’ Ilke beaamt: ‘We wilden het lesgeven zelf onder de loep nemen, want pas als je begrijpt waarom je ergens op inzet, kun je echt veranderen.’

Hoe ging dat concreet in zijn werk?

Ilke en Joke gingen met de chronometer timen in de klas: Hoeveel spreektijd is er effectief voor elk kind? Welke kinderen komen veel aan het woord? En hoelang duurt de instructie? De resultaten waren confronterend. Ilke: ‘Er waren kinderen die na een uur wachten slechts 20 seconden aan het woord waren. Kinderen met een andere thuistaal spraken beduidend minder.’ 

Die data gaven houvast. ‘Werken met evidence-informed onderzoek én vanuit schooleigen data: dat maakt het verschil,’ legt Ilke uit.  ‘Dan is er geen discussie of iets werkt. Het team is bovendien intrinsiek gemotiveerd omdat ze begrijpen waarom we het doen.’

Kun je een paar voorbeelden geven van wat er veranderd is in de klas?

‘Onze eerste stap was de proactieve cirkel invoeren in kleuter én lager,’ vertelt Joke.  ‘Die methodiek zorgt ervoor dat iederéén aan het woord komt en niet alleen de mondige kinderen. Hetzelfde bereik je door in een les ‘think-pair-share* te gebruiken of door willekeurig een leerling te laten antwoorden in plaats van te werken met vinger opsteken.'

Ilke: ‘In het kleuter zetten we sterk in op preteaching, waarbij we nieuwe thema’s op voorhand verkennen met prentenboeken. Dat zorgt ervoor dat alle kleuters al een basis hebben als we met het thema van start gaan.'

Hoe kreeg je het team mee?

Ilke begon de observaties bij collega’s die dat zagen zitten. ‘Dat was een veilige start. In een volgende stap willen we collega’s vrijmaken om bij elkaar te gaan kijken. Zo creëren we een cultuur waarin feedback geven en krijgen normaal en oké is.’

Joke: ‘In het lager werken we met coachingsgroepen, waarin we samen reflecteren en groeikansen verkennen. We houden het thema ook warm door erover te spreken op personeelsvergaderingen en studiedagen. Zo moet niemand het warm water uitvinden en krijgen we meer uniformiteit in onze manier van werken.’

Zien jullie al verandering?

Joke: ‘Na een paar maanden hebben we opnieuw gemeten en zagen we dat de spreekkansen al veel meer gelijk verdeeld was over de klas.’

Ilke: ‘We weten natuurlijk dat er nog andere factoren een rol spelen, zoals zelfvertrouwen en groepsgevoel waardoor leerlingen makkelijker spreken later op het jaar. Toch merken we al een mooie evolutie, zowel bij het team als bij de kinderen.’

Hoe zou je samenvatten wat jullie willen bereiken met jullie aanpak?

Joke: ‘We willen onze kinderen zo goed mogelijk ondersteunen. Als ze starten met minder kansen, dan is het onze verantwoordelijkheid om de kloof kleiner te maken en ons niet neer te leggen bij de situatie. Wij geloven er als team in dat we een verschil kunnen maken.'

‘We geloven in de groei van elk kind. Het is echt feest op school als we die groei in cijfers zien. Dat is voor leerkrachten zo’n bevestiging van hun werk. Dat delen ze supertrots met elkaar.’ Ilke bevestigt: ‘Leerlingen zien groeien en trots zijn op zichzelf, dat is het mooiste wat er is.'

*Think-Pair-Share is een methodiek waarbij leerlingen individueel nadenken over een vraag, vervolgens samenwerken met een medeleerling om hun gedachten te bespreken, en tenslotte hun ideeën delen met de klasgroep.