De luchtkwaliteit in Gent

Hoe is het met de Gentse luchtkwaliteit gesteld? Wat zijn de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling?

In Gent is de luchtkwaliteit de laatste jaren verbeterd door inspanningen van verschillende overheden, bedrijven en burgers. Sinds 2012 halen we overal in Gent de Europese normen. Dit ook dankzij de gunstige weersomstandigheden van de voorbije jaren.

Toch kunnen we nog heel wat doen om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Want de kwaliteit van de lucht die we inademen heeft een grote invloed op onze gezondheid.

Officiële luchtkwaliteitsmetingen in Gent

Meetstations van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) meten continu de luchtkwaliteit in Gent. Er staan 5 meetstations op Gents grondgebied. In het centrum in de Baudelostraat en G. Callierlaan. Buiten het centrum in Sint-Kruis-Winkel, Wondelgem en Mariakerke. Daarnaast staan er ook meetstations in Evergem, Zelzate, Destelbergen en Ertvelde.

Elk jaar wordt een rapport van deze officiële metingen opgemaakt. Het recentste rapport vind je hieronder terug.

 

Luchtvervuiling ontstaat wanneer schadelijke stoffen van bijvoorbeeld auto's, schoorstenen van huizen of industrie in de lucht terechtkomen. De belangrijkste luchtvervuilende stoffen zijn fijn stof, stikstofdioxide, roet en ozon.

Fijn stof

Fijn stof bestaat uit een mengsel van verschillende soorten zeer kleine deeltjes in de lucht. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen PM10 en PM2,5. Dat zijn deeltjes die kleiner zijn dan 10 of 2,5 micrometer (µm). Hoewel de natuur ook fijn stof produceert, zoals zeezout en pollen, komt het meeste fijn stof in Vlaanderen toch van de mens.

  • PM10: In de Gentse agglomeratie wordt het meeste fijn stof (PM10) uitgestoten door verkeer (39%). Particuliere houtverbranding in huishoudens is de tweede belangrijkste bron (30%). In de Gentse Kanaalzone draagt de industrie 86% bij tot de PM10-uitstoot.  
  • PM2,5: In de Gentse agglomeratie bedraagt de bijdrage van de huishoudens 43%, gevolgd door het verkeer met 38%. In de Gentse Kanaalzone is de sector industrie verantwoordelijk voor 81% van de PM2,5-emissies, gevolgd door de huishoudens met 9%.

Evolutie fijn stof in Gent

De emissies van het verkeer zijn gedaald doorheen de tijd, voornamelijk door de introductie van meer milieuvriendelijke en meer efficiënte voertuigen. De emissies van de huishoudens zijn niet echt veranderd in vergelijking met 2000.

Volgens de Europese norm mag de daggemiddelde concentratie PM10 in de lucht maximaal 35 dagen per jaar hoger zijn dan 50 µg/m³. Het aantal overschrijdingsdagen verminderde jaar na jaar en ligt sinds 2012 overal in Gent onder de norm. De jaargemiddelde grenswaarde van 40 µg/m³ is niet meer overschreden sinds 2003.

Ook voor de concentraties van PM2,5 zien we een daling in de Gentse cijfers. De jaargemiddelde grenswaarde van 25 µg/m³ is sinds de start van de metingen in 2009 in Gent nog niet overschreden. In de meetpunten in de Gentse Kanaalzone wordt de grenswaarde sinds 2007 gehaald

Roet

Roet (ook wel zwarte koolstof genoemd) vormt een fractie van PM10 en bestaat vooral uit deeltjes die ontstaan bij onvolledige verbranding van fossiele en andere brandstoffen (diesel, hout, kolen,…).

In Gent-centrum leveren de huishoudens de belangrijkste bijdrage aan de roetuitstoot (52 %). Het grootste deel daarvan is afkomstig van huishoudelijke houtverwarming. Verkeer komt op de tweede plaats met 37 %.

In de Gentse agglomeratie is het verkeer verantwoordelijk voor meer dan de helft van de uitstoot (61 %), gevolgd door de huishoudens (28 %).

In de Gentse Kanaalzone is de industrie de belangrijkste bron (66 %). De gebouwverwarming van de huishoudens draagt er 12 % bij aan de roetuitstoot.

Evolutie roetuitstoot in Gent

Vanaf 2000 zorgde het invoeren van meer milieuvriendelijke voertuigen voor een daling van de uitlaatemissies door wegverkeer. De emissie van de huishoudens schommelt van jaar tot jaar door wisselende meteorologische omstandigheden. De uitstoot afkomstig van industrie is in 2017 sterk afgenomen in vergelijking met 2016, door het nemen van uitstootreducerende maatregelen bij Arcelor Mittal.

Voor roet zijn er geen normen. Nochtans is dit het onderdeel van fijn stof dat het meest schadelijk is voor de gezondheid. Sinds 2012 wordt roet in Gent gemeten op 2 locaties (Baudelo en Carlierlaan). In 2019 werd in de Lange Violettestraat een bijkomend meetstation voor roet geplaatst. Ook in Zelzate is een meetpunt. Op alle meetplaatsen zien we dat de concentratie zwarte koolstof daalt. We verwachten een verdere daling door de toename van roetfilters op dieselwagens en de vervanging van oude kachels in Gentse woningen.

Stikstofoxiden

Stikstofoxiden ontstaan bij verbranding op hoge temperatuur, zoals in een verbrandingsmotor. 
In Gent-centrum zorgt het verkeer voor 55 % van de NOX -uitstoot, gevolgd door de sectoren handel en diensten (18 %) en energie (13 %). In de Gentse agglomeratie loopt het aandeel van het verkeer op tot 86 %. De grootste uitstoot komt van het dieselverkeer. De uitstoot van de energiesector daalde sterk tussen 2000 en 2014. Daarna heeft deze daling zich niet verder doorgezet. De uitstoot van de sectoren verkeer, energie en huishoudens vertoont een dalend verloop sinds 2000.

Evolutie stikstofoxiden in Gent

Sinds 2004 is de toegestane grenswaarde voor stikstofdioxide niet meer overschreden in de Gentse meetpunten. Lokaal zijn er langs drukke verkeersassen en in smalle straten met gesloten bebouwing wel overschrijdingen vastgesteld.

De concentraties van de meetpunten in de agglomeratie Gent liggen relatief ver uit elkaar. Ze weerspiegelen de verkeersdrukte of de nabijheid van het station bij verkeer.

De NO2-concentraties in de Gentse Kanaalzone zijn dalend en liggen onder de toegelaten norm.

In oktober 2020 werd de Beleidsnota Lucht en Geluid 2020-2025 goedgekeurd. Deze bevat acties om de luchtkwaliteit verder te verbeteren en geluidshinder te verminderen.

 

Tijdelijke luchtkwaliteitsmetingen in Gent

Naast de officiële metingen door de Vlaamse Milieumaatschappij werden ook een aantal tijdelijke meetcampagnes uitgevoerd.

Last van rook- of stofhinder? Meld het.