Michel Bauwens en Yurek Onzia presenteren hun onderzoeksconclusies over de mogelijkheden en rol van Gent als commonsstad van de toekomst.

Na 3 maanden participatief onderzoek ronden de Belgische transitiedenker Michel Bauwens en projectmanager Yurek Onzia hun studie af naar de mogelijkheden en rol van Gent als commonsstad van de toekomst. Gent is de eerste stad ter wereld die, op basis van de expertise van Michel Bauwens op het gebied van de mondiale commons, specifiek vroeg om een Commons Transitie Plan.

De term 'commons' of 'gemeengoed' verwijst naar goederen die beheerd worden door de gebruikers zelf. Niet zozeer de gemeenschappelijke goederen, maar het gemeenschappelijk beheer ervan staat centraal in de commonsgedachte. Die commons uiten zich in uiteenlopende initiatieven rond productie en consumptie met de bedoeling tot een duurzamere samenleving te komen.

Het in Gent gevoerde onderzoek resulteert in een Commons Transitie Plan dat de neerslag is van een uitgebreid veldonderzoek en gesprekken met Gentse commoners. Hierin gingen de onderzoekers op zoek naar de rol van en de mogelijkheden voor de Stad Gent om zulke burgerinitiatieven te versterken.

Gent is een stad waar de betrokkenheid van burgers bij het beleid groot is en waar burgerinitiatieven goed gedijen. Dat is geen toeval: als stadsbestuur investeren we al heel lang in participatie, co-creatie en inspraak. Toch blijven we ons voortdurend de vraag stellen hoe we ons als overheid moeten opstellen tegenover commonsgerichte burgerinitiatieven en hoe we die nog beter kunnen ondersteunen.

Daniël Termont, burgemeester

Het onderzoek slaagde erin een brede consultatie en participatie op te zetten binnen de Gentse commonsinitiatieven:

  • 80 Gentse commoners en commonsinitiatieven werden geïnterviewd
  • 70 initiatieven namen deel aan een uitgebreide enquête over de aard van de Gentse commons en de rol van de Stad
  • 500 Gentse initiatieven werden in kaart gebracht op wiki.commons.gent
  • 13 stadsdiensten, burgemeester en betrokken schepenen werden geïnterviewd
  • 9 workshops werden (in samenwerking met Timelab) georganiseerd rond thema’s als voeding, wonen & ruimte, inclusie, gezondheid en de 'Commons Finance Canvas' (een financieel model voor de commons), ...
  • 1.100 actieve leden maken deel uit van de Facebookgroep ‘Gent als Commonsstad van de Toekomst

De enthousiaste ondersteuning die we kregen vanuit het stadsbestuur, de administratie en de vele civiele initiatieven en organisaties toont ons dat de commonsgedachte leeft in Gent en beantwoordt aan een echte vraag. Maar de uitdaging is niet gering. De versnippering tussen de initiatieven en in de aanpak is nog groot. Hoe krijgen we meer verbinding en afstemming tussen de projecten, hoe verkrijgen we meer zeggenschap en politieke draagkracht; hoe kunnen we de commons de noodzakelijke infrastructuur, zoals ruimte en land, bieden? Maar het belang is groot: de transitie naar deze commonsmodellen is vitaal voor de transformatie naar een duurzame maatschappij.

Michel Bauwens, transitiedenker 

Het Commons Transitie Plan voor GentLees hier het document (2.48 MB)

Naast de dynamiek die het onderzoek lokaal teweeg bracht, kon het ook op nationale en internationale belangstelling rekenen. Gedurende het onderzoek kreeg Gent het bezoek van commonsgroepen uit Rijsel, Rotterdam en Brussel en de interesse van verschillende internationale stadsbesturen. Op die dynamieken kan Gent verder bouwen om van de Stad een 'partnerstad’ te maken die zijn burgers in staat kan stellen om common-wealth te cocreëren op een meer systematische en succesvolle manier.


Foto Michel Bauwens: copyright Fred Debrock