Onderwijscentrum Gent werkt mee aan een sterke wisselwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt, waarbij de jongere centraal staat.

 

    Dat er tussen onderwijs en arbeidsmarkt een sterke band bestaat, is op zich vanzelfsprekend. Een van de hoofdfuncties van onderwijs is immers kwalificatie, wat betekent dat het onderwijs een belangrijke rol speelt in het voorbereiden van jongeren op de arbeidsmarkt. Die kwalificatiefunctie wordt echter steeds complexer: de arbeidsmarkt evolueert in hoog tempo, met nieuwe technologische ontwikkelingen, dynamische processen en veranderende verwachtingen ten aanzien van werknemers.

    Jongeren breed genoeg opleiden om aan die vereisten te voldoen, is een uitdaging waarvoor onderwijs en arbeidsmarkt elkaar hard nodig hebben. Vroeger bestonden beide domeinen nog te veel als twee werelden naast elkaar, wat voor jongeren vaak een abrupte overgang betekende eens ze van de schoolbanken op de werkvloer terechtkwamen. In de dynamische context van vandaag is kruisbestuiving van belang om een vlottere overstap te verzekeren. Een sterke wisselwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt is dus cruciaal, en het belang van de jongere moet daarbij centraal staan. De rol die Onderwijscentrum Gent daarbij voor zichzelf ziet weggelegd, in samenwerking met alle betrokken partners, omvat vijf pijlers en een dwarspijler:

    Naar een sterkere samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt

    Die nood aan een intensere samenwerking tussen scholen en bedrijven is daarbij een eerste en meteen ook centrale pijler. Hoewel er al diverse waardevolle initiatieven bestaan – van jobbeurzen en bedrijfsbezoeken tot lokale netwerken en het delen van infrastructuur – blijft er toch veel ruimte om dergelijke samenwerkingen verder te intensifiëren en uit te diepen. Op die manier kan de waardevolle expertise van bedrijven binnengebracht worden in de scholen en kunnen de leerinhouden beter worden afgestemd op de verwachte beroepscompetenties. Door in te zetten op een betere informatiedoorstroom, door scholen en bedrijven fysiek samen te brengen en door hen kennis te laten maken met elkaars wereld, kunnen onderwijs en arbeidsmarkt een gedeelde verantwoordelijkheid opnemen in het beantwoorden van de vragen en noden op de arbeidsmarkt van vandaag én morgen. Onderwijscentrum Gent speelt daarbij voornamelijk een ondersteunende en verbindende rol, maar fungeert bij bepaalde initiatieven en overlegplatformen (bv. Regionaal Overlegplatform Gent rondom Gent (ROPGRG), Provinciaal Overlegforum Duaal Leren,…) ook als trekker.

    Bewustmaken van het belang van een diploma

    In onze samenleving wordt nog steeds sterk de nadruk gelegd op het behalen van een diploma. Ook werkgevers hechten daar nog steeds veel belang aan bij het aanwerven van nieuw personeel. Dat betekent dat het voor vroegtijdige schoolverlaters minder evident is om, zonder een diploma op zak, aan werk te raken. Onderwijscentrum Gent speelt een sensibiliserende rol in het aantonen van het belang van een diploma bij het vinden van een job: enerzijds ten aanzien van jongeren en hun ouders, anderzijds ten aanzien van werkgevers en sectoren.

    Breed aanbod van studie- en arbeidsoriëntering

    Om ervoor te zorgen dat jongeren een weloverwogen studiekeuze en daarna een gedegen arbeidskeuze kunnen maken, moeten ze voldoende geïnformeerd zijn over alle mogelijkheden. De overgang van het basis- naar het secundair onderwijs is daarbij een cruciaal transitiemoment, maar ook op andere momenten tijdens de schoolloopbaan is het belangrijk om jongeren een duidelijk zicht te bieden op alle bestaande doorgroeimogelijkheden. Jongeren hebben immers vaak een onvoldoende compleet en realistisch beeld van welke toekomstmogelijkheden er zijn en welke opleidingen hen daar het best op kunnen voorbereiden. Onderwijscentrum Gent wil daarom werk maken van een uitgewerkte leerlijn studieoriëntering, in nauwe samenwerking met bedrijven en scholen. Zo wordt het bestaande aanbod verder gevoed, bekendgemaakt en ondersteund.

    Optimaliseren van hybride leervormen

    Als onderwijs en arbeidsmarkt elkaar meer weten te vinden en de handen in elkaar slaan, dan levert die kruisbestuiving alleen maar voordelen op, zowel voor scholen en werkgevers als voor de jongeren zelf. Door van elkaar te leren en expertise uit te wisselen, kunnen immers nieuwe methodieken ontstaan om tot leren te komen. Verder inzetten op hybride leervormen zorgt ervoor dat de overgang tussen onderwijs en arbeidsmarkt voor jongeren een minder hoge drempel vormt. Die hybride leervormen kunnen allerlei vormen aannemen: van klassen op de werkvloer en werkgevers in de klas over bedrijven die scholen logistiek ondersteunen met materiaal tot vormen van werkplekleren en duaal leren. Elk van die initiatieven draagt ertoe bij dat jongeren op een realistische werkplek worden opgeleid.

    In dat verhaal vormen ook stages een bijzonder belangrijk element. Voor jongeren betekenen stages immers vaak een eerste kennismaking met de arbeidsmarkt, die hun toelaat om aangeleerde kennis om te zetten in de praktijk. Zo krijgen jongeren niet alleen meer zicht en vat op hun eigen leerproces, maar ook op de competenties die nodig zijn op de arbeidsmarkt.  Er zijn echter nog een aantal uitdagingen als het gaat over het verder optimaliseren van stages: zo is er soms een tekort aan stageplaatsen, zijn stages niet altijd even goed georganiseerd, en hebben scholen op dit moment nog niet altijd de tijd en de ruimte om jongeren adequaat te begeleiden tijdens hun stage. Onderwijscentrum Gent wil daarom een ondersteunende rol spelen in het optimaliseren van stageplaatsen en -periodes.

    Dat onderwijs en arbeidsmarkt elkaar kunnen versterken, merken we ook binnen het project Skills Navigator, waarin Onderwijscentrum Gent de praktijkgerichte belangen van schoolgaande jongeren behartigt. Door goede praktijken op te lijsten en pilootprojecten op te zetten rond werkgeversarrangementen, proberen we inspirerende voorbeelden van werkplekleren tot bij de scholen te brengen en leerlingen, leerkrachten, werkgevers en betrokken partners te verbinden in gezamenlijke projecten.

    Inzetten op en valoriseren van competenties

    Jongeren leren op school, maar ook daarbuiten. De competenties die ze buiten de school verwerven, thuis of in de vrije tijd, worden nu nog onvoldoende naar waarde geschat en gevaloriseerd.  Nochtans bestaan er al tal van screeningsinstrumenten, die op verschillende momenten in de onderwijsloopbaan van jongeren worden ingezet om hun competenties in kaart te brengen. Die verschillende screeningsinstrumenten en –momenten sluiten echter onvoldoende op elkaar aan: ze hanteren elk een andere terminologie, zijn anders opgebouwd en worden anders ingevuld. Dat zorgt ervoor dat het moeilijk is om op een duidelijke en scherpe manier te laten zien over welke competenties jongeren (nog) beschikken, en te tonen dat ze méér zijn dan hun diploma. Onderwijscentrum Gent pleit daarom voor een gemeenschappelijke taal in de screening van jongeren, waarbij competenties een heldere en eenduidige betekenis hebben, die door alle partners gedeeld wordt. Bij die screening moet bovendien ook meer rekening worden gehouden met de stem van de jongere zelf: die moet versterkt worden op het vlak van zelfreflectie, al van in het basisonderwijs. Zo krijgen jongeren zelf ook meer zicht op hun competenties en hoe ze die verder kunnen versterken en uitbreiden.

    Drempels wegwerken

    Naast de vijf bovenstaande pijlers, is er ook een ‘dwarspijler’. Die omvat de verschillende drempels die voor jongeren de overstap van het onderwijs naar de arbeidsmarkt bemoeilijken. Zo is taal bijvoorbeeld nog erg vaak een struikelblok voor (ex-)anderstalige nieuwkomers of jongeren die niet het Nederlands als thuistaal hebben, terwijl die vaak wel over andere belangrijke (vaktechnische) competenties beschikken. Ook psycho-emotionele factoren vormen vaak nog een drempel, net als het feit dat jongeren niet altijd even mobiel zijn. Om dergelijke drempels weg te werken, is het nog belangrijker om met partners uit diverse domeinen samen te werken, iets waarbij Onderwijscentrum Gent ook een verbindende en ondersteunende rol kan en wil spelen.