Blauwalgen

Hoe herken je blauwalgen en wat moet je doen?

Wat zijn blauwalgen?

De naam blauwalgen is misleidend, want blauwalgen zijn geen algen, maar bacteriën. Ze behoren tot de oudste levensvormen op aarde en komen voor in water. Veel blauwalgen produceren giftige stoffen, zoals lever- en neurotoxines. Als de blauwalgen afsterven bij hitte, komen die gifstoffen vrij in het water. Dat leidt tot ernstige milieu- en gezondheidsrisico’s.

Hoe herken je blauwalgen?

  • De bacteriën vormen een drijflaag, die zichtbaar wordt als een blauwgroene tot roodbruine, olie- of verfachtige laag, drijvend op het wateroppervlak.
  • Als er aan de oevers van het water wit of blauw schuim verschijnt, is er ook sprake van een blauwalgenbloei.
  • Ook een ongewone watervogel- en/of vissterfte kan in die richting wijzen.

Hoe ontstaan en verdwijnen blauwalgen?

De bloei van blauwalgen wordt in de hand gewerkt door:

  • een (te) hoog gehalte aan voedingsstoffen in het water: voeder eenden en watervogels niet
  • een hoge watertemperatuur bij warm weer
  • gebrek aan stroming en ander waterleven
  • waterschaarste en klimaatopwarming

Blauwalgen ontstaan bij aanhoudend warm en droog weer: ze gedijen goed in warm water dat weinig beweegt. Maar uiteraard moeten ze ook de nodige voedingsstoffen hebben, zoals stikstof en fosfor. 

Een weersverandering met regen (meer stroming) en frissere temperaturen is dus in principe geen goed nieuws voor de blauwalgen. Maar daarom verdwijnen ze nog niet. 
Ze kunnen immers bloeien vanaf - ruwweg - temperaturen van 20 graden Celsius, afhankelijk van de precieze soort en het aantal voedingsstoffen in de bodem of het water. Als het weer omslaat, zal de sterkste bloei verminderen, maar het fenomeen zelf is pas echt voorbij in september/oktober. Dan dalen de temperaturen verder en is er te weinig zonlicht.


Het is erg moeilijk om te voorspellen hoelang blauwalgen in het water aanwezig zullen blijven. Dit is vooral afhankelijk van de weersomstandigheden en de stroming van het water.

Wat moet je doen als doen als er blauwalgen zijn?

Als er blauwalgen in het water zitten, vermijd je elk contact met het water. 

Welk risico loop je na contact met blauwalgen?

De stoffen die vrijkomen uit blauwalgen, zijn bijzonder giftig voor zowel mensen als dieren. De concentraties gif in het water lopen hoog op als de blauwalgen afsterven. Het gif kan in je lichaam komen via huidcontact, door water in te slikken en door heel kleine waterdruppels in te ademen.

De gifstoffen veroorzaken:

  • oog-, oor- en huidirritatie
  • hoofdpijn
  • misselijkheid
  • maagkrampen
  • braken en diarree
  • een acute vergiftiging bij grote blootstelling, die leidt tot een ernstig letsel aan de lever, de nieren of het zenuwstelsel

Ben je in contact geweest met troebel water en voel je je niet goed? Dan contacteer je best je huisarts.

Welk effect hebben blauwalgen op het milieu?

’s Nachts verbruiken de algen zoveel zuurstof dat er een ernstig zuurstofgebrek ontstaat. De grote toename van blauwalgen leidt tot een vertroebeling van het water. Het zuurstoftekort in het water bevordert de ontwikkeling van botulisme. Vooral watervogels zijn daar het slachtoffer van, ze kunnen er van sterven. 

Heb je blauwalgen opgemerkt?

Laat het weten via toezicht@stad.gent.
De Dienst Toezicht brengt de bevoegde waterbeheerder op de hoogte voor verdere opvolging.