Archeologisch onderzoek

De Ketelpoort was één van de oudste poorten van Gent. Ze werd ook Porta Gallica genoemd omdat ze op de route richting Frankrijk lag. De Ketelpoort bestond uit twee poortgebouwen aan beide kanten van de Ketelvest, verbonden door een brug. In 1780 werd ze afgebroken.

Het Kuipgat was in de middeleeuwen een belangrijke waterpoort en sluis, op de plek waar de Leie, de Houtlei en de Ketelvest samenkwamen. Deze constructie bestond uit een grote brug met twee bogen en torens aan beide kanten. Hiermee kon men de omgeving rond Gent onder water zetten om de stad te verdedigen.

Van de oorspronkelijke bebouwing in deze straat is nog maar weinig bewaard. Vroeger stonden hier veel stenen huizen met trapgevels. Enkele bekende gebouwen waarvan nog resten bestaan, zijn De Zevensterre, De Bonte Leu, De Cockentrijs en het huis met de twee torens. Deze patriciërswoningen uit de 13de eeuw werden Stenen genoemd omdat ze in steen werden gebouwd, terwijl de meeste huizen toen nog van hout waren. 

Het Koophandelsplein heette vroeger het Walmeireplein en werd later het Recollettenplein, genoemd naar het Recollettenklooster dat hier vanaf de 13de eeuw tot 1798 stond. 

Langs het klooster liep een afhellend pad naar de Leie, een gewad, waar dieren konden drinken en kleine bootjes te water werden gelaten.

De naam Nederkouter verwijst naar een lager gelegen kouter of open akker. Tot het einde van de 18de eeuw behoorde de straat bij het Sint-Pietersdorp. Aan het einde van die eeuw verschenen hier statige herenhuizen met tuinen en tuinpaviljoenen, gebouwd door rijke handelaars.

De Kortrijksepoortstraat was vroeger al een belangrijke invalsweg naar de stad. Ze verbond de Kortrijkse Poort (of Petercellepoort) met de Nederkouter richting het centrum. Langs deze route lagen veel kleine steegjes en arbeiderswoningen die uitgaven op het water.

De naam Verlorenkost verwijst naar twee eilandjes in de Leie die gebruikt werden om goederen te laden en lossen. In de late middeleeuwen was dit gebied nog open naar de rivier toe. Later werd het dichter bebouwd en smaller. In de 18de eeuw kwam er een brug. Aan het eind van de 19de eeuw werd de Verlorenkost opnieuw verbreed. 

Het kruispunt van de Verlorenkost met de Nederkouter en omringende straten was al vroeg een belangrijk verkeerspunt. Deze plek stond bekend als Het Spriet. Hier stond ooit de schandpaal van de Sint-Pietersabdij. In de 19de eeuw kwam er een waterpomp. 

De Kortrijkse Poort was één van de belangrijkste toegangspoorten van Gent en wordt al in de 14de eeuw vermeld als Petercellepoort – genoemd naar Petri Cella, de kluis van Petrus. 

De poort bestond uit drie poortgebouwen en twee bruggen en bewaakte de toegang tot de stad via de Kortrijksepoortstraat. Ze werd meerdere keren verbouwd, maar raakte in verval en werd uiteindelijk in 1783 afgebroken.

De Petercelle‑as is al eeuwenlang een belangrijke toegangsweg. Onder het huidige wegdek liggen waarschijnlijk nog oude straatlagen. De middeleeuwse wegen bestonden vaak uit een houten onderlaag van dwars geplaatste takken en twijgen, met daarboven kasseien, grind of aarde. De bovenlaag is meestal verdwenen omdat de stenen later opnieuw werden gebruikt. Helemaal  onderaan zijn soms nog sporen van karrenwielen zichtbaar.

Door de tijd heen hoopten zich op die oude weg ook lagen afval op. Dit zijn donkere grondlagen met organisch afval en weggegooide huisraad,  die ons veel kan vertellen over het dagelijkse leven in het middeleeuwse Gent.

Tot slot kunnen onder het huidig wegdek nog funderingsresten van oude woningen liggen. Straten waren vroeger vaak smaller. Wanneer straten later werden verbreed, verdwenen de huizen, maar hun funderingen bleven vaak bewaard. Aan de hand van deze resten kunnen we reconstrueren hoe de middeleeuwse woningen eruitzagen.

Delen van het traject van de Petercelle-as liggen in de oude Leievlakte. Het verloop van de Leie werd vermoedelijk meerdere keren aangepast door de mens: oevers werden opgevuld om huizen te bouwen of voorzien van vaste kademuren.

De opvulling van de oever bestaat uit verschillende grondlagen die anders zijn dan de natuurlijke rivierbodem. Ze kunnen organisch materiaal, afval en resten van oude oeverconstructies bevatten, zoals houten beschoeiing, palen, steigers of kademuren. 

Door deze lagen te onderzoeken, kunnen we het vroegere landschap en het oorspronkelijke traject van de Leie reconstrueren.