Dit wist je nog niet over het stadswapen van Gent

Misschien heb je al eens een vlag zien waaien of een brief zien passeren met het stadswapen van Gent op. Daar zit uiteraard heel wat geschiedenis achter. Waarom bijvoorbeeld staan de maagd en de leeuw in een grasperkje innig te knuffelen?

Vriend of vijand

Vlaggen, logo’s, lettertypes, slogans… Herkenbaarheid heeft zo zijn voordelen. Dat hadden ze ook al in de middeleeuwen door. Een zwaar bepantserde ridder kon gemakkelijk geïdentificeerd worden als vriend of vijand door het wapenschild op zijn kledij. Op hun uitrusting schrijven voor wie ze vochten was geen optie, want de meeste van deze ridders waren ongeletterd. 

Het symbool voor Gent

Maar stadswapens hadden vooral een diplomatiek doel: op officiële documenten, stadsbanieren van de gilden, op schilderijen en op de zegels van diplomatieke oorkondes kwam er een herkenbaar (én gemakkelijk herbruikbaar!) symbool voor Gent. 

Meer dan een schild 

Gent heeft lange tijd alleen maar een simpel wapenschild gehad: een zwart schild met een witte leeuw. Maar officieus werd de Maagd van Gent als symbool voor Gent gebruikt: herkenbaar en makkelijk te interpreteren, anders dan ingewikkelde kleuren en symbolen. Alleen mocht dat eigenlijk niet volgens de regels van de heraldiek (wapenkunde). 

In 1990 legde Gent dan toch uiteindelijk een officieel stadswapen vast. Het rebelse Gent haalde de leeuw van het schild en maakte er een schilddrager van, samen met de Maagd. Zo werden de twee eeuwenoude symbolen eindelijk met elkaar gecombineerd. 

Wil je trouwens een historicus een hartaanval besparen? Zeg dan niet 'wapenschild' tegen een stadswapen. Het gaat meestal om veel meer dan enkel maar een schild. Strikt gezien is een wapenschild (het schild zelf) slechts één onderdeel van het volledige stadswapen. Op het stadswapen is dus veel meer aan de hand dan op het wapenschild alleen.

Van maagd tot leeuw

Op het huidige stadswapen zie je: 

Het schild

De leeuw komt van het wapen van de Vlaamse graven, maar de kleuren zijn die van de Gentse burggraven. 

De Maagd van Gent

De maagd werd vanaf het einde van de 14e eeuw als stadswapen gebruikt, ter vervanging van het zwarte schild met witte leeuw. De associatie van een maagd met een stad komt uit de Bijbel: de stad Jeruzalem heeft een maagdelijk aanschijn, de maagd is de bruid van het Lam, symbool van het volk van God en onoverwinnelijk

De Leeuw van Gent

De leeuw toont de strijdvaardigheid en de liefde van de Gentenaars voor hun stad. 

De banier met de Vlaamse leeuw

De vlag verwijst naar de functie van Gent als hoofdstad van Vlaanderen.

De tuin 

De tuin symboliseert het stadsgebied van Gent. 

De wapenspreuk

‘Trouw en Liefde’ staat al op het Gentse stadswapen sinds de 16e eeuw.