OCMW: 'Ons stukje Gent'

Ontdek de geschiedenis van het stukje Gent rond het archiefgebouw aan de Neermeerskaai met oa de rechttrekking van de Leie.

Ons stukje Gent

Meer dan 100 jaar geleden, in 1913, wordt de Wereldtentoonstelling in Gent geopend. Voor het Archief dé geschikte gelegenheid om uit te zoeken in welke mate de Commissie van Burgerlijke Godshuizen, het Bureel van Weldadigheid en de COO bijdroegen tot de verwezenlijking van deze tentoonstelling én tot de urbanisatie, nadien, van de wijken Sint-Pieters-Aalst, Sint-Pieters-Aaigem en Ekkergem.

Met de afschaffing van het Ancien Regime (1795) werden alle kerkelijke goederen, bezittingen van kloosters, kerken en godshuizen toebedeeld aan twee nieuwe burgerlijke instellingen: de Commissie van Burgerlijke Godshuizen en het Bureel van Weldadigheid. We mogen dus zeggen dat de rechtsvoorgangers van het OCMW mee aan de wieg stonden van de urbanisatie van dit zuidelijk deel van de stad.

Tussen 1880 en 1940 verkavelden en verkochten de rechtsvoorgangers van OCMW Gent gronden, gelegen aan de nieuwe straten en lanen, aan particulieren. Andere gronden werden aan de Stad en de Staat afgestaan of onteigend om reden van openbaar nut. Ze bouwden en verhuurden in die periode ook instellingen eigen aan de haar toevertrouwde doelstellingen.

Rivierlandschappen in het Gentse verleden

Onze natuurreservaten zijn niet toevallig gelegen in meandergebieden. De natuur in en rond Gent is in hoge mate bepaald door het water. Hoe zagen de Gentse waterlopen, in ‘Ons stukje Gent’, er vroeger uit?
De benaming van de Leie, die ontspringt te Lisbourg in Frankrijk (germaans Lêgiôs burthi = geboorte van de Leie), treft men vanaf het einde van de 7e eeuw aan onder verschillende vormen, namelijk Legia (694), Leia (821), Lis (Fr. 1040) en de latijnse vormen Lisa en Lisia.

De zuidelijke Leiearm loopt sinds het interbellum met een fraaie boog tussen de Gordunakaai en de Neermeerskaai richting Martelaarslaan en Jan Palfijnbrug en vandaar naar het stadscentrum.
Voordien vertrok deze waterloop eerst nog met een scherpe bocht naar het noorden bij ‘Aan de Bocht’. Deze loop bestaat nog. Hij kruist zogezegd de in de jaren vijftig aangelegde Watersportbaan en vloeit bij de Overzet (Eiland Malembrug) samen met de noordelijke Leietak en splits zich onmiddellijk weer af. Via een verdwenen bedding liep dit water nagenoeg in het tracé van de huidige Henri Dunantlaan en Verenigde Natieslaan om vandaar richting Bijloke en stadscentrum te trekken.

Rechttrekking Leie - Albertbrug - Patijntjestraat

In 1911 is de rechttrekking - eigenlijk een afsnijding - van de Leiebocht een feit: stroomafwaarts van de Koning Albertbrug, tussen de huidige Gordunakaai en de Neermeerskaai.
Deze rechttrekking wordt uitgevoerd in 1909, samen met de bouw van de Albertbrug. De bouw van de brug wordt gestart in 1908 en ze wordt ingereden in 1911, maar op 23 mei 1940 wordt ze volledig verwoest. De heropbouw van de huidige Albertbrug werd aangevangen eind 1952 en was voltooid in 1954.


In 2013 organiseerde het Archief (toen nog Archief OCMW Gent) een tentoonstelling 'Ons stukje Gent' waar het patrimonium van het OCMW Gent centraal stond.

Hieronder kan je meer uitleg vinden over:

  • De rechtrekking van de Leie
  • Benamingen van straten
  • Bekende architecten
  • Het Patijntje
  • Het oude weeshuis aan de Martelaarslaan
  • De velodroom
  • Club Nautique
  • ...

Raadpleeg

Archief Gent: straatnamen PDF (1.21 MB)

Raadpleeg

Archief Gent: 'Ons stukje Gent' PDF (3.68 MB)