Archief Gent, Braun, header
SAG_MA_M32bis_AF_1914_0018

Tekstaffiches uit de Eerste Wereldoorlog

Archief Gent en het cultureel erfgoedproject "Tekstaffiches: spiegel van het dagelijks leven tijden de Eerste Wereldoorlog."

Tekstaffiches als communicatiemiddel

Tekstaffiches vormden hét communicatiemiddel bij uitstek ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Op het moment dat de Duitse vijand België binnentrad, werd de pers immers meteen sterk aan banden gelegd. Communicatie met de bevolking verliep vanaf dat moment (tot aan de bevrijding ruim vier jaar later) hoofdzakelijk via gedrukte tekstaffiches. Ze werden door de (bezettende) overheid gebruikt om de bevolking in te lichten over het wel en wee van de oorlog en de consequenties van de strijd voor mens en dier. Ze werden, vaak onder de vorm van strenge verordeningen, overal in Vlaanderen op vaste aanplakplaatsen opgehangen en iedere bewoner werd verondersteld ze te lezen en zich eraan te houden. Er werden affiches opgehangen met de toegelaten prijzen van graan, mosselen, pladijzen of kippen, met de richtlijnen voor scholen bij het uitbreken van kinderziekten, met maatregelen tegen wielerterroristen, maar ook affiches waarop executies of veroordelingen van burgers met naam en toenaam werden aangekondigd. Kortom, deze affiches bieden ons een uniek beeld van hoe het dagelijkse leven tijdens de bezetting verliep. 

Ontsluiting

Ondanks de enorme waarde van deze tekstaffiches zijn ze echter nauwelijks ontsloten en werden ze tot voor kort bovendien in allesbehalve optimale omstandigheden bewaard. Daarenboven zijn de affiches gedrukt op minderwaardig papier en waren veel tekstaffiches reeds beschadigd en vuil vooraleer ze in archieven overal in Vlaanderen terechtkwamen. 

Om deze problematiek te verhelpen trok Archief Gent (voorheen Stadsarchief Gent) sinds 2014 het cultureel erfgoedproject “Tekstaffiches: spiegel van het dagelijks leven tijden de Eerste Wereldoorlog”. Dit project had als doel de affiches overal in Vlaanderen te lokaliseren, te digitaliseren en ze te ontsluiten naar een zo breed mogelijk publiek. Een groot deel van de affiches uit de collectie van Archief Gent is te bekijken op onze beeldbank of op Erfgoedinzicht.  

Voor dit project werden de afgelopen jaren bijna 15 000 affiches onder de loep genomen en beschreven door tal van vrijwilligers. Nadien werden de beschrijvingen gecontroleerd.