Veelgestelde vragen.

Vraag: Waar begin ik als ik mijn huis wil onderzoeken?

Antwoord: De start van het verhaal begint in een andere archiefinstelling, met name in het Archief van het Kadaster, dat toelaat om van een bepaald perceel alle opeenvolgende eigenaars en mutaties te leren kennen van 1835 tot nu. Kadastrale plannen, kadastrale aanwijzende tabel en kadastrale legger leiden de vorser naar 1835, daarvoor wordt weer alles complexer.

Bij Archief Gent zijn heel wat ‘pre-kadastrale documenten’ aanwezig. Net zoals vandaag trachtte de overheid in het verleden immers methodes te vinden voor permanente, vaste inkomsten. Dit heeft geleid tot een bronnenrijkdom die toelaat om vanaf 1835 in rechte lijn door te steken tot 1672 via de Hollandse aanwijzende tabellen, de Franse aanwijzende tabellen, de concordantietabellen, de registers van het huisgeld en tenslotte de prijzije van 1672, de oudste, integraal bewaarde registratie van de geschatte huurwaarde van alle huizen in de binnenstad. Deze vrij gestructureerde basishandelingen leveren een lijst op van eigenaars van vandaag tot in 1672! De meeste van deze documenten werden, omwille van het frequente gebruik ervan, ook op microfilm gezet.

Men kan ook proberen te achterhalen hoe de huizen er uitzagen in het verleden en hoe ze ingericht waren: hierbij helpt de analyse van de materiële sporen en de lectuur van alle bouwkundige elementen, maar ook een aantal archiefdocumenten komen daarvoor in aanmerking. Zo zijn er bijvoorbeeld de staten van goed, die omdat ze de volledige inventaris bieden van een sterfhuis, zeer geschikt zijn om een inzicht te verwerven in de materiële omstandigheden van de huisbewoners en in de wijze waarop het huis werd gebruikt.

Vraag: Hebben jullie ook beeldmateriaal ter beschikking?

Antwoord: De vele iconografische collecties zijn belangrijk voor de beeldvorming: tekeningen, aquarellen, gravures en schilderijen maken de stad aanschouwelijk vanaf de zestiende eeuw, hoewel het gros van de collectie uit de negentiende eeuw stamt. De meeste van deze prenten zijn opgenomen in een grote collectie de Atlas Goetghebuer, zo genoemd naar de negentiende-eeuwse verzamelaar die de collectie bij elkaar bracht. Een inventaris is voorhanden op het internet.

Foto’s, prentbriefkaarten en geporseleinde kaarten geven een nauwkeuriger beeld van een pand, een straat, een plein of een monument. De kern van de fotocollectie is hierbij ongetwijfeld de grote collectie aangelegd door de Stedelijke Commissie voor Monumenten en Stadsgezichten. De foto’s zijn vlot raadpleegbaar op Beeldbank Gent. Diezelfde Commissie beschikt trouwens ook over een reeks dossiers met adviezen over bouwaanvragen en een grote collectie opmetingsplannen, restauratieplannen, geveltekeningen en plattegronden van historische gebouwen. Deze schitterende collectie wacht echter nog op een betere ontsluiting en digitalisering.

Vraag: Bestaat er een bouwdossier over mijn huis?

Antwoord: Er zijn bouwdossiers die ieder pand van de stad van de nodige plannen documenteren. Bij Archief Gent zijn twee reeksen voorhanden, de oude en de moderne bouwvergunningen. Voor het territorium van de historische stadskern zijn ongeveer zesduizend oude bouwvergunningen bewaard gebleven. De oudste is van 1580, de recentste is van 1795. Het verzoekschrift met de vraag over de uitvoering van een nieuwbouw of een verbouwing, gericht aan de schepenen, werd in vele gevallen vergezeld van een ontwerptekening.

Hoewel de tekeningen met de nodige kritische zin moeten bekeken worden – de uitvoering gebeurde vaak niet in overeenstemming met de aanvraag – leveren ze toch een schat aan informatie over het uitzicht van oude panden. De geveltekeningen zijn niet meer raadpleegbaar in de leeszaal, ze werden immers té veel opgevraagd in het kader van restauraties, maar ze werden gedigitaliseerd en zijn te vinden op Beeldbank Gent.

Vraag: Zijn de moderne bouwaanvragen (1796-nu) ook bij jullie aanwezig?

Antwoord: De moderne bouwaanvragen zijn in se op dezelfde leest geschoeid als de oude vergunningen: het verzoekschrift met een korte omschrijving van de werken blijft behouden, maar de omvang van de dossiers is wel exponentieel toegenomen. De ervaring leert ons dat niet álle bouwaanvragen van de negentiende eeuw bewaard bleven en dat er voor sommige stadswijken soms moeilijkheden optreden zoals de havenbuurt en Brugse Poort.

Lees meer over: erfgoed, Archief Gent

Geveltekening