Vinylpionier: eerste Belgische platenmaatschappij

Meer dan 100 jaar geleden had componist en instrumentenbouwer Léon Moeremans een muziekinstrumentenatelier gelegen in Rue du Petit Toquet te Gent, later werd de straatnaam vernederlandst als Waalse Krook.

Na de Eerste Wereldoorlog, in 1919, werd daar gestart met het produceren van grammofoonplaten.
‘Compagnie Chantal’ komt de eer toe de eerste echt Belgische grammofoonplatenfirma te zijn.

De straat bevond zich op de huidige site De Krook. Het atelier en de straat zijn er niet meer door de infrastructuurwerken bij de bouw van de nieuwe bibliotheek.
 

Disques ‘Compagnie Chantal’ in Rue du Petit Toquet te Gent, later werd de straatnaam vernederlandst als Waalse Krook.
Disques ‘Compagnie Chantal’ in Rue du Petit Toquet te Gent, later werd de straatnaam vernederlandst als Waalse Krook.

Kopers, piano’s en grammofoons

Rond 1913 stichtte Léon Moeremans in Gent een muziekinstrumentenatelier en kreeg verschillende onderscheidingen voor het maken van koperinstrumenten. Hij genoot een wereldwijde erkenning.
Hij leverde instrumenten in België, Nederland, Noord-Frankrijk en zelfs in de Verenigde Staten. Naast blaasinstrumenten vervaardigde Moeremans er ook piano’s.

Na de oorlog, vanaf 1919, werden de activiteiten hervat, alleen voor piano’s, en werden grammofoons geïmporteerd. Onder de naam ‘Compagnie Chantal’ realiseerde Moeremans vanaf 1919 muziekopnamen op plaat.

In 1920 kwamen zijn zonen Julien en Albert in de zaak en startte de fabricage van eigen grammofoons die van een heel goede kwaliteit waren en waarvoor de firma zelf de houten meubelkasten leverde. Toen ‘Compagnie Chantal’ als eerste Belgische platenfirma van start ging, waren al een aantal buitenlandse labels met studio’s in België actief.

Gramofoon Chantal model nr. 85
Gramofoon Chantal model nr. 85

Grote stemmen

Compagnie Chantal nam in totaal zelf zo’n 4.000 nummers op en kochten ook matrijzen in van de buitenlandse firma’s Aeolian, Aco, Vocalion, Homochord, Beltona en Coliseum.
Moeremans perste grammofoonplaten tot in 1932 onder volgende labels: Chantal, Chantal Aiguille, Chantal à Saphir, Chantal Bijou, Vocalion en Broadcast.

De eerste opnames van Chantal zijn – net als die in het buitenland – opnamen van grote stemmen van Belgische operazangers zoals van de bariton Armand Crabbé (1883-1947) en de tenor André d’Arkor (1901-1971). De populaire Franse bariton Louis Lynel (1887-1967) was een van de vaste vedetten en was verantwoordelijk voor een groot deel van de eigen opnames.

De beroemde Belgische bariton Jean Noté (1858-1922) nam enkele dagen voor zijn plotse dood twintig plaatkantjes op voor Chantal, het waren zijn laatste opnames. Een van de eerste amateurformaties binnen de jazz in de twintiger jaren, de Miami Jazz-Band, had in 1925 opnamesessies bij ‘Chantal’. De opnames voor ‘Compagnie Chantal’ gebeurden in de Minardschouwburg.

De Belgische bariton Jean Noté
De Belgische bariton Jean Noté

Faillissement

De grammofoonplaten zelf waren van een slechte kwaliteit. De materie was waarschijnlijk te zacht en niet goed bestand tegen de slijtage die de stalen naalden aanrichtten. Een uitzondering zijn de saffierplaten die kwalitatief beter waren, maar waarvan er niet veel werden vervaardigd.
De platen verschenen op verschillend formaat: op 25 cm en 30 cm met als label Disque Chantal of Chantal de Luxe; Chantal-Bijou varieerde van 12,5 cm tot 14,5 cm; Chantal Radio en Chantal Aiguille waren 20 cm en Chantal Saphir 25 cm. Alle plaatopnames van ‘Chantal’ zijn akoestische opnames.

De economische crisis en de opkomst van de radio veroorzaakten het faillissement van ‘Chantal’. De firma ging failliet in 1931 of 1932 (verschillende data naargelang de bron). Félix-Robert Faecq, jazzliefhebber en vroege pionier in de verspreiding en promotie van jazz in België, schrijft het faillissment toe aan de mislukking van de 20 cm platen, die in de jaren 1931-1932 van de markt verdwenen en waardoor Vocalion in Londen en Vocalion Chantal in Gent ten onder gingen.

De firma Edison-Bel nam in 1932 Chantal over, ging in 1935 zelf failliet en kwam in handen van de Société Belge du Disque. De directeur van Sobedi, Fernand Janssens, legde zich toe op de Belgische markt en startte met het uitbrengen van het Vlaamse repertoire.
Janssens bracht grammofoonplaten uit op het label Olympia, bouwde een opnamestudio in de Lemonnierlaan in Brussel, maar bleef grammofoonplaten persen in de perserij van ‘Chantal’ op de Waalse Krook.

Perserij Chantal
Perserij Chantal

Keuzelijst platenmaatschappijen

Bezoek van de knokploeg

Bezoek van de knokploeg

In dit boek worden vanuit wisselende perspectieven verschillende verhalen door elkaar verweven in een tijdspanne van 40 jaar. Het centrale thema is wat de tijd aanricht in een mensenleven. De personages uit de muziekindustrie worstelen met de grote levensvragen en hun relaties.

EMI : since records began : the first 100 years

EMI : since records began : the first 100 years

Hype & soul : behind the scenes at Motown: the official archives of the legendary Hitsville spin doctor

Hype & soul : behind the scenes at Motown: the official archives of the legendary Hitsville spin doctor

Keep on running : the story of Island Records

Keep on running : the story of Island Records

Kill your friends : zwarte komedie over de muziekindustrie

Kill your friends : zwarte komedie over de muziekindustrie

Een topman bij een Britse platenmaatschappij heeft geen enkele scrupule bij het verdedigen van zijn positie.

Little labels, big sound : small record companies and the rise of American music

Little labels, big sound : small record companies and the rise of American music

The rise & fall of EMI Records

The rise & fall of EMI Records

Rockstarlett : het onwaarschijnlijke leven van Arlett Vereecke, Vlaamse tussen de rocksterren

Rockstarlett : het onwaarschijnlijke leven van Arlett Vereecke, Vlaamse tussen de rocksterren

Levensverhaal van een Vlaamse, die als pr-medewerkster van enkele grote platenmaatschappijen in Amerika in contact kwam met enkele bekende rocksterren.

Soulsville, USA : the story of Stax records

Soulsville, USA : the story of Stax records

Verve : the sound of America

Verve : the sound of America

The Zapple diaries : the rise and fall of the last Beatles label

The Zapple diaries : the rise and fall of the last Beatles label

Keuzelijst muziekindustrie

De muziekindustrie : een lexicon

De muziekindustrie : een lexicon

Sprekende machines : de geschiedenis van de fonografie en van de muziekindustrie

Sprekende machines : de geschiedenis van de fonografie en van de muziekindustrie

Kill your friends : zwarte komedie over de muziekindustrie

Kill your friends : zwarte komedie over de muziekindustrie

Een topman bij een Britse platenmaatschappij heeft geen enkele scrupule bij het verdedigen van zijn positie.

Alternatieve mainstream : over selectiemechanismen in het popmuziekcircuit

Alternatieve mainstream : over selectiemechanismen in het popmuziekcircuit

Analyse van de Vlaamse muziekindustrie, met name de alternatieve rock.

Motown : het geluid van jong Amerika

Motown : het geluid van jong Amerika

Geschiedenis van het platenlabel Motown.

Live and kicking : the rock concert industry in the nineties

Live and kicking : the rock concert industry in the nineties

Behind the glass : top record producers tell how they craft the hits

Behind the glass : top record producers tell how they craft the hits

Console confessions : the great music producers in their own words

Console confessions : the great music producers in their own words

The music producer's handbook

The music producer's handbook

Last shop standing : whatever happened to record shops?

Last shop standing : whatever happened to record shops?

Ta-ra-ra-boom-de-ay : the business of popular music

Ta-ra-ra-boom-de-ay : the business of popular music

Cowboys and indies : the epic history of the record industry

Cowboys and indies : the epic history of the record industry

Keep on running : the story of Island Records

Keep on running : the story of Island Records

Temples of sound : inside the great recording studios

Temples of sound : inside the great recording studios

How music got free : the end of an industry, the turn of the century, and the patient zero of piracy

How music got free : the end of an industry, the turn of the century, and the patient zero of piracy

Download! : how the internet transformed the record business

Download! : how the internet transformed the record business

Cadillac records

Cadillac records

Vinyl. Season 1

Vinyl. Season 1

In de jaren zeventig probeert de directeur van een succesvol platenlabel wanhopig te voorkomen dat zijn bedrijf ten onder gaat.

Keuzelijst platenhoezen

101 essential rock records : the golden age of vinyl from The Beatles to The Sex Pistols

101 essential rock records : the golden age of vinyl from The Beatles to The Sex Pistols

Album : style and image in sleeve design

Album : style and image in sleeve design

The album cover art of Studio One Recoords : the original

The album cover art of Studio One Recoords : the original

Alex Steinweiss : the inventor of the modern album cover

Alex Steinweiss : the inventor of the modern album cover

Belgium the vinyl frontier. Pt. 2

Belgium the vinyl frontier. Pt. 2

De meest legendarische Belgische platenhoezen en hun ontwerpers.

Blue Note album cover art : the ultimate collection

Blue Note album cover art : the ultimate collection

The blues album cover art

The blues album cover art

Bossa nova and the rise of Brazilian music in the 1960s : original cover art

Bossa nova and the rise of Brazilian music in the 1960s : original cover art

Classique : cover art for classical music

Classique : cover art for classical music

The complete record cover collection

The complete record cover collection

Covered : classic sleeves and their imitators

Covered : classic sleeves and their imitators

Covergirls : over de wonderbare wereld van radiopiraten, hitlijsten, verzamelalbums en Alle 13 Goed!-meiden

Covergirls : over de wonderbare wereld van radiopiraten, hitlijsten, verzamelalbums en Alle 13 Goed!-meiden

Fotoboek met platenhoezen uit de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw met sexy afbeeldingen van vrouwen, voorzien van anekdotische verhaaltjes.

Fade to black : hard rock cover art of the vinyl age

Fade to black : hard rock cover art of the vinyl age

Funk & soul covers

Funk & soul covers

Hoezenpoezen : hoe sexy meiden de huiskamers van de Lage Landen veroverden

Hoezenpoezen : hoe sexy meiden de huiskamers van de Lage Landen veroverden

Fotoboek met platenhoezen uit de jaren '60 en '70 van de 20e eeuw met sexy afbeeldingen van vrouwen, voorzien van anekdotische verhaaltjes.

Jazz covers : Joaquim Paulo ; ed. Julius Wiedeman ; interviews [with] Bob Ciano, Fred Cohen, Michael Cuscuna ... [et al.]

Jazz covers : Joaquim Paulo ; ed. Julius Wiedeman ; interviews [with] Bob Ciano, Fred Cohen, Michael Cuscuna ... [et al.]

Paul Huf : record covers

Paul Huf : record covers

Punk 45 : the singles cover art of punk 1975-1980

Punk 45 : the singles cover art of punk 1975-1980

Toen niets mocht en alles toch kon : over de woelige, maar boeiende jaren zestig en zeventig, bekeken door een muzikale bril

Toen niets mocht en alles toch kon : over de woelige, maar boeiende jaren zestig en zeventig, bekeken door een muzikale bril

Fotoboek met platenhoezen uit de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw met sexy afbeeldingen van vrouwen, voorzien van anekdotische verhaaltjes.

Vinyl hayride : country music album covers 1947-1989

Vinyl hayride : country music album covers 1947-1989

Keuzelijst muziek in Gent

40 jaar Gentse Feesten : Trefpunt

40 jaar Gentse Feesten : Trefpunt

9000 toeren : 50 jaar muziek in Gent

9000 toeren : 50 jaar muziek in Gent

BELL : An Pierlé : stadscomponist Gent 2012-2013

BELL : An Pierlé : stadscomponist Gent 2012-2013

De Opera van Gent : het Grand Théâtre van Roelandt, Philastre en Cambon

De Opera van Gent : het Grand Théâtre van Roelandt, Philastre en Cambon

Der Schmied von Gent

Der Schmied von Gent

Een schuune bende

Een schuune bende

De Sint-Baafskathedraal in Gent : van Middeleeuwen tot Barok

De Sint-Baafskathedraal in Gent : van Middeleeuwen tot Barok

Van klok tot beiaard : met Clocke Roeland in de hoofdrol

Van klok tot beiaard : met Clocke Roeland in de hoofdrol

Te land en te water : de haven van Gent : the friendly port

Te land en te water : de haven van Gent : the friendly port

Vooruit Gent 1913-2013 : feestlokaal, kunstencentrum

Vooruit Gent 1913-2013 : feestlokaal, kunstencentrum

Feestlokaal Vooruit in Gent bestaat in 2013 honderd jaar en viert daarnaast zijn 3de lustrum als kunstencentrum. Deze rijk geïllustreerde geschiedenis verscheen ter gelegenheid van die dubbele verjaardag.

Wie es, woas Wie? : in de Gensche Voolksmeziek

Wie es, woas Wie? : in de Gensche Voolksmeziek

De zwanenzang van Karel Waeri

De zwanenzang van Karel Waeri

Jean Noté op Chantal: “Qui donc commande quand il aime”

Jean Noté op Chantal: “Qui donc commande quand il aime” uit de opera Henri VIII (1883) van Camille Saint-Saëns

La Java (1923) door Orchestre de Danse Chantal op Chantal

Kunnen we iets verbeteren aan deze pagina? Laat het ons weten.