Inleiding

De Odyssee dateert (waarschijnlijk) van de 8ste eeuw voor onze jaartelling. Of het boek het werk is van één persoon - Homerus - dan wel het resultaat van vele generaties bijschaven en navertellen blijft voer voor discussie. Zeker is dat het befaamde Griekse epos (een vervolg op dat andere epos - De Ilias), over de moeizame tocht huiswaarts van de 'godgelijke' Odysseus (of Ulysses in de Latijnse teksten) na de verovering van Troje, al eeuwenlang tot de verbeelding spreekt.
De Griekse held, speelbal van de goden, maar ook slachtoffer van zijn eigen ijdelheid en van de afgunst van zijn kameraden, inspireerde door de eeuwen heen bovendien tal van schrijvers, dichters, muzikanten en theatermakers.

Ook vandaag blijft deze tekst, hoewel bijna 3000 jaar oud, verrassend actueel. De moeizame tocht op de barre zeeën tussen de Griekse eilanden en Turkse en Noord-Afrikaanse kusten, de smekende zoektocht naar gastvrijheid en een geleide om thuis te komen, en de schijnbare willekeur waarmee oppermachtige goden beschikken over het lot van de al te sterfelijken ... roepen heel wat associaties op.  

In haar nawoord bij Patrick Lateurs vertaling (verschenen in 2016) zegt Emilie Van Opstall: 'Wie Odysseus was - een positieve of negatieve figuur; waarlangs zijn zwerftochten hem brachten - wat voor levenslessen erin verborgen zijn; en wat zijn thuiskomst betekent - een einde of een nieuw vertrek, de Odyssee is niet in één interpretatie te vatten, zoals dat bij een meesterwerk gaat. Iedere lezer zal de tocht op zijn eigen manier voortzetten en telkens nieuwe Odysseus-figuren doen ontstaan. Dat de weg lang mag zijn, vol avonturen, vol ervaringen.'

Het halve epos door zwalpen kleine bootjes over de Middellands Zee, tussen het huidige Turkije, de Italiaanse laars, tot bij Noord-Afrika en natuurlijk Griekenland. Die bootjes zijn uiterst breekbaar. In de Odyssee wordt de ene schipbreuk na de andere geleden. Tientallen scheepslui verdrinken jammerlijk in de woeste baren. Soms kunnen ze zich vastklampen aan wrakhout en zwalpen ze hulpeloos over de kokende golven tot de zee hen uitspuwt op een of ander onherbergzaam strand. Het hele deel zwerftochten gaat hoofdzakelijk over kapseizen, zwemmen en verzuipen.

Kan het actueler?

Geert Van Istendael (MO*, 27/2/2017)

De Odysee : een keur aan vertalingen

De Trojaanse oorlog en de reizen van Odysseus

De Trojaanse oorlog en de reizen van Odysseus

The return from Troy

The return from Troy

Na de Trojaanse Oorlog is Odysseus zo getraumatiseerd dat hij zijn vrouw Penelope niet onder ogen durft te komen. Hedendaagse hervertelling van de 'Odyssee' van Homerus.

The odyssey : a stage version

The odyssey : a stage version

Odyssee : een zwerver komt thuis

Odyssee : een zwerver komt thuis

Metrische vertaling van het Oudgriekse epos. Vanaf ca. 14 jaar.

De lange weg naar huis : het verhaal van Odysseus

De lange weg naar huis : het verhaal van Odysseus

Navertelling van een verhaal uit de oudheid, waarin de Griekse held Odysseus (ik-figuur) vertelt hoe hij door een list een held wordt en na heel wat avonturen tijdens de terugreis veilig zijn vaderland bereikt. Met, veelal paginagrote, illustraties in blauwe en bruine kleuren. Vanaf ca. 9 jaar.

Odyssee : de terugkeer van Odysseus

Odyssee : de terugkeer van Odysseus

Prozabewerking van het Griekse epos.

De omzwervingen van Odysseus

De omzwervingen van Odysseus

Navertelling van een verhaal uit de oudheid, waarin de Griekse held Odysseus na tien jaar terugkeert naar zijn vaderland. Met kleurenillustraties. Vanaf ca. 10 jaar.

Ilias & Odyssee

Ilias & Odyssee

Prozavertaling van de beide Oud-Griekse epische heldendichten.

Een directe weg naar het lezen van Odyssee boek 1 : een godenvergadering en de zoon van Odysseus

Een directe weg naar het lezen van Odyssee boek 1 : een godenvergadering en de zoon van Odysseus

De Griekse tekst van Boek 1 van de Odyssee met taalkundige uitleg, achtergrondinformatie en vertaling; alsmede voordracht ervan op audio cd.

Odysseus : een man van verhalen

Odysseus : een man van verhalen

Navertelling van het klassieke verhaal over Odysseus' omzwervingen na de Trojaanse oorlog. Vanaf ca. 13 jaar.

Gebaseerd op de Odyssee

Ulixes

Ulixes

Beschrijving van achttien episoden uit één dag in het leven van een joodse advertentiecolporteur in Dublin in het jaar 1904, analoog aan de "Odyssee" van Homerus.

Dissus

Dissus

Na een gevecht in het zwembad raken Dissus en zijn vrienden onderweg naar huis hopeloos verdwaald. Het wordt een barre tocht langs een eenogige boer, grijpgrage kraanmachines en bloeddorstige hengelaars. Wanneer Dissus uiteindelijk thuiskomt, zijn z'n ouders hem helemaal vergeten. Hij werd zelfs vervangen door een hond met dezelfde naam.

Vrede op Ithaca

Vrede op Ithaca

Na jarenlange omzwervingen komt Ulysses weer thuis op Ithaca. Maar hoezeer hij ook verlangde naar huiselijke rust en vrede, voor zijn vrouw en kinderen is hij een vreemde geworden. Hij kan niet meer aarden.

De thuiskomst

De thuiskomst

Een man leest een incompleet manuscript over een uit de Tweede Wereldoorlog teruggekeerde soldaat en gaat op zoek naar de identiteit van de auteur.

Ithaka voor altijd

Ithaka voor altijd

De eed van Odysseus

De eed van Odysseus

Navertelling van de 'Ilias' van Homerus vanuit het perspectief van Odysseus.

De thuiskomst

De thuiskomst

Navertelling van de 'Odysseia' van Homerus vanuit het perspectief van Odysseus.

The lost books of the Odyssey

The lost books of the Odyssey

Bundel met 44 variaties op het verhaal van de Griekse mythologische held Odysseus, waarin alles anders loopt dan bij Homerus..

Aeneas

Aeneas

Metrische vertaling van het epos van de Latijnse schrijver (70-19 v.Chr.) over de stamvader van het Romeinse volk.

Over Homerus weten we helemaal niets, maar dat geldt niet voor de boeken van Homerus. In een heel wezenlijk opzicht zijn we al voordat we de eerste bladzijde opslaan, vertrouwd met de Ilias en Odyssee. Al voordat we ons in de wisselende stemmingen van Achilles verdiepen of bewondering krijgen voor de slimheid en het lef van Odysseus, weten we dat we kunnen verwachten dat we ergens in deze verhalen over een oorlog in de tijd en over een reis in de ruimte iets zullen horen over hoe elke menselijke strijd en elke menselijke reis wordt ervaren. Twee van onze oudste metaforen zijn het leven als een strijd en het leven als een reis. Of de Ilias en Odyssee op dit besef zijn gebaseerd of dat dit besef juist uit de Ilias en Odyssee voortkomt, is in laatste instantie onbelangrijk, want een boek en de lezers zijn spiegels die elkaar eindeloos weerspiegelen.

Alberto Manguel, in: De Ilias en de Odyssee van Homerus (Mets & Schilt, 2008)

Over de Odyssee

De Ilias en de Odyssee van Homerus : een biografie

De Ilias en de Odyssee van Homerus : een biografie

Schets van de invloed van de Ilias en Odyssee van Homerus op de wereldliteratuur.

De wereld van Odysseus : M.I. Finley

De wereld van Odysseus : M.I. Finley

Onderzoek naar de historische werkelijkheid achter de Ilias en de Odyssee van Homerus, de klassieke heldendichten uit de Griekse oudheid.

Odysseus

Odysseus

Historische en literaire achtergronden van de verhalen over de Griekse held Odysseus, de hoofdpersoon uit het heldendicht Odyssee van Homerus.

Odysseus in het rijk van Poseidon : prehistorische zeevaart als bron voor de Odyssee

Odysseus in het rijk van Poseidon : prehistorische zeevaart als bron voor de Odyssee

Essay over de historische achtergronden bij de reisverhalen in de Odyssee van de Griekse dichter Homerus.

De klassiekste klassiekers : een hoorcollege over grote teksten en mythen uit de Griekse oudheid

De klassiekste klassiekers : een hoorcollege over grote teksten en mythen uit de Griekse oudheid

Homerus : een raadsel : een zoektocht door het Homerische landschap

Homerus : een raadsel : een zoektocht door het Homerische landschap

Zoektocht naar de plaatsen en streken waar de gebeurtenissen uit de Ilias en Odyssee van de Griekse epos-dichter Homerus (8ste eeuw v. Chr.) zouden hebben plaatsgevonden.

De Odyssee : een marathonvoorstelling

In 2017 bracht KVS, in samenwerking met NTGent, de marathonvoorstelling Odysseus : een zwerver komt thuis. Uitgangspunt was de in 2016 verschenen vertaling van de hand van Patrick Lateur. Regisseur Michael De Cock verzamelde een dertigtal topacteurs voor een theateravontuur dat meer dan 24 uur duurde. Na de laatste zang danste Lisbeth Gruwez een beklijvende epiloog.

De vertaling van Lateur, die eerder ook al De Ilias vertaalde, kreeg heel wat lof voor zijn lichtvoetigheid. 'Er zit veel vaart in, met af en toe mooie ritmische versnellingen en vertragingen'. In maart 2017 ontving hij de NKV-Homerusprijs.

Trailer van de theatervoorstelling Odysseus : een zwerver komt thuis, in een vertaling van Patrick Lateur en in een regie van Michael De Cock

Kunnen we iets verbeteren aan deze pagina? Laat het ons weten.