Inleiding

Een uniek museum in haar soort, dat is het Museum Dr. Guislain, en wel om twee redenen.
In de eerste plaats omdat het gevestigd is in een gebouwencomplex uit 1857, dat één van de eerste krankzinnigheidsgestichten uit België huisvestte. Het is vernoemd naar de oprichter ervan, geneesheer Joseph Guislain. In de tweede plaats is het bekend om zijn toonaangevende tentoonstellingen die inspelen op actuele thema’s zoals het stigma op psychische problemen en de arbitraire grens tussen normaal en abnormaal.

Voor haar permanente collectie Op losse schroeven is het afgestapt van een zuiver chronologische presentatie, om te kiezen voor een thematische presentatie met 5 centrale thema’s: architectuur, lichaam en geest, verbeelding, classificatie en macht en onmacht.

Anno 2019 hebben we mede dankzij het museum en de mediacampagnes over geestelijke gezondheidszorg, een lange weg afgelegd: we gooien krankzinnigen niet meer letterlijk of figuurlijk in de vergeetput, maar proberen beter om te gaan met die diversiteit.

De jaren veertig uit de twintigste eeuw zijn maar één generatie geleden. Zo recent nog is het aktion T4 programma van de nazi’s waarbij ze zieken vermoorden onder het mom dat deze het leven ‘onwaardig’ zouden zijn en de genadedood verdienden, onder andere in de eerste gaskamers. 

Langzaam maar zeker worden psychische problemen bespreekbaar en stellen niet alleen bekende personen zoals Bart Schols, maar ook onze buurman of vrienden zich kwetsbaar op door in het openbaar over hun psychische problemen te spreken.
Toch wijst Arnout De Cleene ons in het laatste hoofdstuk van de catalogus bij de collectiepresentatie op de – altijd aanwezige - spanning tussen macht en onmacht. Er is ook een briefje teruggevonden van een patient, dat tussen de muren van het Guislainhospitaal geklemd zat met de woorden ‘de waarheid zeggen’. Het wijst op het onophoudelijk zoeken naar de regels die het spreken stutten, en de wisselwerking tussen macht en onmacht die al sprekend aan de oppervlakte komt. Hoe blijven wetenschappelijke en ideologische motieven meespelen?

Dankzij evoluties in de organisatie van de hulpverlening en de komst van de zorgnetwerken en de mobiele teams kunnen patiënten tegenwoordig vaker thuisblijven en moeten ze niet altijd meer opgenomen worden in een psychiatrisch ziekenhuis. De hulpverlening legt ook niet langer de nadruk op het isoleren van patiënten, maar wel op dialoog, socialisatie, herstel en het zoveel mogelijk (blijven) functioneren in de maatschappij. Dat verhaal heeft ook een keerzijde, omdat de mobiele teams ook samengaan met een besparing in de sector, terwijl de wachtlijsten voor hulp blijven bestaan.

Op losse schroeven vermengt unieke stukken met kleine anekdotes, grote theorieën met verborgen getuigenissen. Objecten, boeken en kunsten komen en gaan. Zo begraaft Museum Dr. Guislain de psychiatrie niet in de geschiedenis, maar brengt het de geestelijke gezondheid in een prangende actualiteit.

 

 

 

affichebeeld
Affichebeeld

Guislainlezingen

Guislainlezing | Op losse schroeven
di, 11/02/2020 
  

Medewerkers van het Museum Dr. Guislain spreken over de geschiedenis van het museum en de psychiatrie naar aanleiding van de nieuwe thematische indeling van de collectie. 
Op losse schroeven, de nieuwe collectiepresentatie, vertelt het verhaal van narren, dollen en waanzinnigen, maar benadrukt ook het belang van psychisch welzijn in een steeds complexer wordende maatschappij. In vijf thema’s ontleedt de collectie ‘dat andere’, dat ons tegelijk verstoort en fascineert. ‘Abnormaal’ gedrag werd lange tijd opgesloten in imposante gestichten, maar vandaag reikt psychische zorg ver buiten die muren. Wat is de invloed van machtsrelaties in de psychiatrie? Welke labels bestaan er die zowel hulp als hindernis zijn? De lezing stelt de tweedeling tussen lichaam en geest ter discussie en toont hoe verbeelding inzicht brengt en het onzegbare zichtbaar maakt.  
Inschrijven via Vormingplus.

Piet Hoebeke en Gita Deneckere over cultuur en wetenschap
di, 18/02/2020

Twee professoren, twee faculteiten, twee werelden? Gita Deneckere en Piet Hoebeke gaan in gesprek over cultuur en wetenschap. Zij is decaan van de faculteit Letteren en Wijsbegeerte, hij van de Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen, beiden UGent. Ze zijn het eens over het belang van de kunsten en van de geesteswetenschappen voor een algemene vorming van studenten. Wat kunnen wetenschappers van de geest en die van het lichaam elkaar bijbrengen? De sprekers hebben het over bruggen bouwen en verbinding maken om persoonlijke, culturele en intellectuele horizonten te verbreden.
Inschrijven via Vormingplus.           

Lichaam en geest in het werk van Delphine Lecompte
di, 03/03/2020 

Griet Pauwels interviewt dichteres Delphine Lecompte (°Gent, 1978) over ‘Lichaam en geest’, het thema van de Guislainlezingen. Vertrekkende van een aantal concrete gedichten praten zij over de wisselwerking tussen lichaam en geest en welke sporen daarvan terug te vinden zijn in het werk van Lecompte. Delphine Lecompte won de C. Buddingh’-prijs voor haar bundel ‘De dieren in mij’ en is een graag geziene gast op podia. In 2018 verscheen haar verzamelbundel 'The Best of Delphine Lecompte'.
Inschrijven via Vormingplus. 

         

spandeken
Afbeelding Drenthe - spanlaken

Keuzelijst non-fictie

Op losse schroeven : over zenuwpezen, zwartkijkers en zielenknijpers

Op losse schroeven : over zenuwpezen, zwartkijkers en zielenknijpers

Geschiedenis van de Nederlandse en Belgische psychiatrie van de laatste twee eeuwen.

Een andere wereld : laboratorium van waan en fantasie

Een andere wereld : laboratorium van waan en fantasie

Museum Dirk De Wachter : kunst & psychiatrie in borderlinetijden : Museum Dr. Guislain Gent

Museum Dirk De Wachter : kunst & psychiatrie in borderlinetijden : Museum Dr. Guislain Gent

Schaamte

Schaamte

Beschouwingen in woord en beeld over het thema 'schaamte' in verschillende tijdperken en culturen.

Karakterkoppen : over haviksneuzen en hamsterwangen

Karakterkoppen : over haviksneuzen en hamsterwangen

Uitgave bij een tentoonstelling over de geschiedenis van de studie naar het veronderstelde verband tussen uiterlijk en innerlijk.

Donkere kamers : over melancholie en depressie

Donkere kamers : over melancholie en depressie

Oorlog & trauma

Oorlog & trauma

Nerveuze vrouwen : twee eeuwen vrouwen en hun psychiaters

Nerveuze vrouwen : twee eeuwen vrouwen en hun psychiaters

Geen rede mee te rijmen : geschiedenis van de psychiatrie

Geen rede mee te rijmen : geschiedenis van de psychiatrie

Impressies in woord en beeld van de zorg en behandeling van psychiatrische patie͏̈nten door de eeuwen heen, aan de hand van materiaal uit de collectie van het Museum Dr. Guislain in Gent.

Gevaarlijk jong : kind in gevaar, kind als gevaar

Gevaarlijk jong : kind in gevaar, kind als gevaar

Essays en kunst over de gevaren van en voor kinderen in de hedendaagse maatschappij.

In de marge : Belgische documentaire fotografie

In de marge : Belgische documentaire fotografie

Het gewichtige lichaam : over dik, dun, perfect of gestoord

Het gewichtige lichaam : over dik, dun, perfect of gestoord

Bijdragen in woord en beeld over obesitas en magerzucht in cultuurhistorisch perspectief.

Uit het geheugen : over weten en vergeten

Uit het geheugen : over weten en vergeten

Essays vanuit wetenschappelijke, historische en artistieke invalshoeken over het geheugen.

De exotische mens : andere culturen als amusement

De exotische mens : andere culturen als amusement

Historische artikelen over de westerse koloniale visie op 'vreemde' volkeren, de culturele antropologie en het rassenonderzoek in met name de negentiende en vroege twintigste eeuw.

Ziek : tussen lichaam en geest

Ziek : tussen lichaam en geest

Cultuurhistorische artikelen, afbeeldingen en verhalen over de perceptie van ziekte in verschillende culturen en tijdperken.

Verborgen werelden : outsiderkunst in het Museum Dr. Guislain

Verborgen werelden : outsiderkunst in het Museum Dr. Guislain

Catalogus over psychiatrische kunst en kunst die buiten het officie͏̈le circuit valt.

Voorbij goed en kwaad

Voorbij goed en kwaad

Waanzin is vrouwelijk : kunst van vrouwen in psychiatrie omstreeks 1900 : de Prinzhorncollectie

Waanzin is vrouwelijk : kunst van vrouwen in psychiatrie omstreeks 1900 : de Prinzhorncollectie

Het hart

Het hart

Overzicht van de anatomische, psychiatrische, religieuze, artistieke en symbolische aspecten van het menselijk hart.

Waanzin in de literatuur

Waanzin in de wereldliteratuur

Waanzin in de wereldliteratuur

Essay over de rol van waanzin in de literatuur.

De eenzaamheid van de waanzin : tweehonderd jaar psychiatrie in romans en verhalen

De eenzaamheid van de waanzin : tweehonderd jaar psychiatrie in romans en verhalen

Inleidend overzicht van de verbeelding van krankzinnigheid in de wereldliteratuur.

De taal van het gevoel : essays over literatuur en psychiatrie

De taal van het gevoel : essays over literatuur en psychiatrie

Bundel met 25 essays van psychiaters en aanverwanten over de complexe verhouding tussen wetenschap en fictie, tussen patie͏̈nt en personage, tussen casui͏̈stiek en (auto)biografie.

Vogels van waanzin : psychiatrie in Nederlandstalige romans en gedichten

Vogels van waanzin : psychiatrie in Nederlandstalige romans en gedichten

De genezing van de harpspeler : de introductie van de psychiatrie in de literatuur

De genezing van de harpspeler : de introductie van de psychiatrie in de literatuur

Het gelaat van de waanzin : over de geniale gek Antonin Artaud

Het gelaat van de waanzin : over de geniale gek Antonin Artaud

Trial and error : Ranne Hovius over literatuur en psychiatrie

Trial and error : Ranne Hovius over literatuur en psychiatrie

'Iedere lezer is geen psychiater' : de literaire receptie van 'Jan Arends' (1972-1979) in het licht van de antipsychiatrie

'Iedere lezer is geen psychiater' : de literaire receptie van 'Jan Arends' (1972-1979) in het licht van de antipsychiatrie

Kunnen we iets verbeteren aan deze pagina? Laat het ons weten.